Металевi кистенi давньоруської доби (за матерiалами Нацiонального музею iсторiї України)
Ключові слова:
кистень, середньовічна ударна зброя, давньоруське озброєння .
Анотація
Розглядається один із видів холодної ударної зброї з колекцій НМІУ. Здійснено спробу систематизації відомих на сьогодні типологічних схем, картографовано та створено каталог аналогічних знахідок. Також вводиться до наукового обігу ряд нових знахідок.
Посилання
Alekseev, L. V. 1966. Polotskaia zemlia (ocherki istorii Severnoi Belorussii) v ІХ-ХІІІ vv. Moskva: Nauka.
Artemev, A. R. 1990. Kisteni i bulavy iz raskopok Novgoroda Velikogo. In: Ianin, V. L. (eds.). Materialy po arkheologii Novgoroda 1988 g., І, Moskva: MGU, pp. 5-28.
Bektineev, Sh. Y. Bulavy i kisteni XI-XIV vv. In: Liaŭko, V. M. (eds.). Siarednieviakovyia starazhytnastsi Belarusi: Novyia materyialy i dasledvanni, Minsk: Navyka i technika, pp. 99-106.
Darkevich, V. P., Borisevich, G. V. 1995. Drevniaia stolitsa Riazanskoi zemli. Moskva: Krugie.
Dovzhenok, V. Y., Honcharov, V. K., Yura, R. O. 1966. Drevnoruske misto Voin, Kyiv: Naukova dumka.
Dovzhenok, V. I. 1967. Drevnerusskie gorodishcha na Srednem Dnepre (v zone stroitelstva Kanevskoi GES). Sovetskaia arkheologiia, 4, Moskva: Nauka, pp. 260 273.
Havryliuk, O. M. 2010. Davnoruskyi arkheolohichnyi kompleks IX-XIII st. poblyzu sela Antonivtsi Shumskoho r-nu Ternopilskoi oblasti. In: Tolochko, P. P. (eds.). Arkheolohichni studii, 4, Chernivtsi: Zelena Bukovyna, pp. 202-237.
Khalikov, A. Kh. (eds.). 1985. Kultura Biliara: Bulgarskie orudiia truda i oruzhie Х-ХІІІ vv. Moskva: Nauka.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1901. Drevnosti Pridneprovia. Epokha velikogo pereseleniia narodov, IV. Kyiv.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1902. Drevnosti Pridneprovia. Epokha slavianskaia (VI-XIII vv.), V. Kyiv.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1907. Drevnosti Pridneprovia i poberezhia Chernogo moria, VI. Kyiv.
Kirpichnikov, A. N. 1966. Drevnerusskoe oruzhie. Vypusk vtoroi. Kopia, sulitsy, boevye topory, bulavy, kisteni. In: Karger, M. K. (eds.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov, A. N. 1978. Massovoe oruzhie blizhnego boia iz raskopok drevnego Iziaslavlia. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 155, Moskva: Nauka, pp. 80-87.
Kirpichnikov, A. N. 2000. Bulavy i kisteni iz kollektsii I. Khainovskogo v sobranii Muzeia Voiska Polskogo. Arkheologicheskie vesti, 7, Sankt-Peterburg: Nauka, pp. 229-235.
Komar, O. V., Sukhobokov, O. V. 2005. Viiskova sprava Khozarskoho kahanatu. In: Utkin, O. I. (eds.). Narysy z voiennoi istorii Davnoi Ukrainy. Kyiv: NDTs HP ZSU, 2005. pp. 212-231.
Kryganov, A. V. 1987. Kisteni saltovo-maiatskoi kultury. Sovetskaia Arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, pp. 175-181.
Kuchinko, M. M., Okhrimenko, G. V. 1978. Razvedka v Volynskom Polese. In: Rybakov, B. A. (eds.). Arkheologicheskie otkrytiia 1977 g., Moskva: Nauka, pp. 347-348.
Kuchinko, M., Okhrimenko, H., Savytskyi, V. 2008. Kultura Volyni ta Volynskoho polissia kniazhoi doby. Lutsk: Volynska oblasna drukarnia.
Kushumbaev, A. K. 2012. Kompleks udarnogo oruzhiia (palitsy, bulavy, kisteni) voinov Ulusa Dzhuchi. In: Samashev, Z. S. (eds.). Voennoe delo Ulusa Dzhuchi i ego naslednikov, Astana: Foliant, pp. 199-219.
Lapshin, V. A. 2009. Tver v ХІІІ-XV vv. (po materialam raskopok 1993-1997 gg.). Sankt-Peterburg: FFII SPbGU.
Levko, O. N. (eds.). 2012. Archaeological Heritage of Belarus. Minsk: Belaruskaya navuka.
Michalak, A. 2006. Jeszcze o buławach śeredniowiecznych z ziem polskich. Refleksje na marginesie odkrycia z Bogucina, pow. Olkusz. Acta Militaria Mediaevalia, ІІ. Kraków: Polska Akademia Umiejętności; Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, pp. 103-114.
Narozhnyi, E. I., Chakhkiev, D. Yu. 2003. O nakhodkakh nekotorykh obraztsov udarnogo i zashchitnogo vooruzheniia na Severnom Kavkaze (XІІІ-XV vv.). Materialy i issledovaniia po arkheologii Severnogo Kavkaza, 2, Armarvir: AGPI, pp. 126-153.
Osypenko, M. S. 2018. Serednovichni navershia bulav zi zrizanymy kutamy ta kuliastykh form (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). In: Patryliak, B.K. (eds.). Naukovyi visnyk Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy [online], 4, pp. 83-93. Available at: http://visnyk.nmiu.com.ua/index.php/nv/article/view/279 [Accessed 25 October 2019].
Pasternak, Ya. I. 1998. Staryi Halych. Arkheolohichno-istorychni doslidy u 1850-1943 rr. Ivano-Frankivsk: Plai.
Petegirich, V. M. 1990. Oruzhie i snariazhenie vsadnika. In: Chernysh, A. P. (eds.). Arkheologiia Prikarpatia, Volyni i Zakarpatia (ranneslavianskii i drevnerusskii periody). Kiyv: Naukova dumka, 1990, pp. 163-171.
Plavinski, M. A. 2013. Uzbraenne belaruskikh zemliau X-XIII st. Minsk: Haliiafy.
Sorokin, S. S. 1959. Zheleznye izdeliia Sarkela-Beloi Vezhi. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 75, Moskva: Nauka, pp. 135-199.
Sveshnikov, I. K. 1988. Issledovanie prigoroda drevnerusskogo Zvenigoroda. In: Rybakov, B. A. (eds.). Trudy V Mezhdunarodnogo Kongressa arkheologov-slavistov. ІІ, Kiev: Naukova dumka, pp. 142-147.
Terskyi, S. V. 2014. Kisten u Halytskomu ta Volynskomu kniazivstvakh (X-XIV st.). In: Terskyi, S. V. (eds.). Visnyk Natsionalnoho universytetu “Lvivska politekhnika”, 784, Derzhava ta armiia, Lviv: Lvivska politekhnika, pp. 3-12.
Teteria, D. A., Yurchenko, O. V. 2017. Zbroia blyzhnoho boiu davnoruskoi doby z pivdenno-zakhidnoi Pereiaslavshchyny. In: Lukashevych, A. M. (eds.). Pereiaslavika, 12 (14). Pereiaslav-Khmelnytskyi: NIAZ “Pereiaslav”, pp. 455-465.
Shchekun, O. V., Veremeichyk, O. M. 1997. Poselennia Liskove u verkhiviakh r. Bilous. In: Motsia, O. P. (eds.). Pivdennoruske selo (novi pamiatky materialnoi kultury). Kyiv: IZMN, pp. 69-99.
Vasheta, M. P., Zlatohorskyi, O. Ye. 2012. Rezultaty arkheolohichnykh doslidzhen v s. Peresopnytsia 2011 roku. In: Bulyha, O. S. (eds.). Naukovi zapysky Rivnenskoho oblasnoho kraieznavchoho muzeiu, 10, Rivne, pp. 244-247.
Volodchenko, Z. A. 1953. K voprosu o tekhnike cherni na Rusi. Kratkie soobshcheniia Instituta istorii materialnoi kulturi, LII, Moskva: Nauka, pp. 10-16.
Vynohrodska, L. I. 2002. Rozviduvalni arkheolohichni roboty u misti Starokostiantyniv v 2000 rotsi. In: Kryzhytskyi, S. D. (eds.). Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 2000-2001, Kyiv: IA NANU, pp. 105-108.
Artemev, A. R. 1990. Kisteni i bulavy iz raskopok Novgoroda Velikogo. In: Ianin, V. L. (eds.). Materialy po arkheologii Novgoroda 1988 g., І, Moskva: MGU, pp. 5-28.
Bektineev, Sh. Y. Bulavy i kisteni XI-XIV vv. In: Liaŭko, V. M. (eds.). Siarednieviakovyia starazhytnastsi Belarusi: Novyia materyialy i dasledvanni, Minsk: Navyka i technika, pp. 99-106.
Darkevich, V. P., Borisevich, G. V. 1995. Drevniaia stolitsa Riazanskoi zemli. Moskva: Krugie.
Dovzhenok, V. Y., Honcharov, V. K., Yura, R. O. 1966. Drevnoruske misto Voin, Kyiv: Naukova dumka.
Dovzhenok, V. I. 1967. Drevnerusskie gorodishcha na Srednem Dnepre (v zone stroitelstva Kanevskoi GES). Sovetskaia arkheologiia, 4, Moskva: Nauka, pp. 260 273.
Havryliuk, O. M. 2010. Davnoruskyi arkheolohichnyi kompleks IX-XIII st. poblyzu sela Antonivtsi Shumskoho r-nu Ternopilskoi oblasti. In: Tolochko, P. P. (eds.). Arkheolohichni studii, 4, Chernivtsi: Zelena Bukovyna, pp. 202-237.
Khalikov, A. Kh. (eds.). 1985. Kultura Biliara: Bulgarskie orudiia truda i oruzhie Х-ХІІІ vv. Moskva: Nauka.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1901. Drevnosti Pridneprovia. Epokha velikogo pereseleniia narodov, IV. Kyiv.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1902. Drevnosti Pridneprovia. Epokha slavianskaia (VI-XIII vv.), V. Kyiv.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1907. Drevnosti Pridneprovia i poberezhia Chernogo moria, VI. Kyiv.
Kirpichnikov, A. N. 1966. Drevnerusskoe oruzhie. Vypusk vtoroi. Kopia, sulitsy, boevye topory, bulavy, kisteni. In: Karger, M. K. (eds.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov, A. N. 1978. Massovoe oruzhie blizhnego boia iz raskopok drevnego Iziaslavlia. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 155, Moskva: Nauka, pp. 80-87.
Kirpichnikov, A. N. 2000. Bulavy i kisteni iz kollektsii I. Khainovskogo v sobranii Muzeia Voiska Polskogo. Arkheologicheskie vesti, 7, Sankt-Peterburg: Nauka, pp. 229-235.
Komar, O. V., Sukhobokov, O. V. 2005. Viiskova sprava Khozarskoho kahanatu. In: Utkin, O. I. (eds.). Narysy z voiennoi istorii Davnoi Ukrainy. Kyiv: NDTs HP ZSU, 2005. pp. 212-231.
Kryganov, A. V. 1987. Kisteni saltovo-maiatskoi kultury. Sovetskaia Arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, pp. 175-181.
Kuchinko, M. M., Okhrimenko, G. V. 1978. Razvedka v Volynskom Polese. In: Rybakov, B. A. (eds.). Arkheologicheskie otkrytiia 1977 g., Moskva: Nauka, pp. 347-348.
Kuchinko, M., Okhrimenko, H., Savytskyi, V. 2008. Kultura Volyni ta Volynskoho polissia kniazhoi doby. Lutsk: Volynska oblasna drukarnia.
Kushumbaev, A. K. 2012. Kompleks udarnogo oruzhiia (palitsy, bulavy, kisteni) voinov Ulusa Dzhuchi. In: Samashev, Z. S. (eds.). Voennoe delo Ulusa Dzhuchi i ego naslednikov, Astana: Foliant, pp. 199-219.
Lapshin, V. A. 2009. Tver v ХІІІ-XV vv. (po materialam raskopok 1993-1997 gg.). Sankt-Peterburg: FFII SPbGU.
Levko, O. N. (eds.). 2012. Archaeological Heritage of Belarus. Minsk: Belaruskaya navuka.
Michalak, A. 2006. Jeszcze o buławach śeredniowiecznych z ziem polskich. Refleksje na marginesie odkrycia z Bogucina, pow. Olkusz. Acta Militaria Mediaevalia, ІІ. Kraków: Polska Akademia Umiejętności; Sanok: Muzeum Historyczne w Sanoku, pp. 103-114.
Narozhnyi, E. I., Chakhkiev, D. Yu. 2003. O nakhodkakh nekotorykh obraztsov udarnogo i zashchitnogo vooruzheniia na Severnom Kavkaze (XІІІ-XV vv.). Materialy i issledovaniia po arkheologii Severnogo Kavkaza, 2, Armarvir: AGPI, pp. 126-153.
Osypenko, M. S. 2018. Serednovichni navershia bulav zi zrizanymy kutamy ta kuliastykh form (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). In: Patryliak, B.K. (eds.). Naukovyi visnyk Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy [online], 4, pp. 83-93. Available at: http://visnyk.nmiu.com.ua/index.php/nv/article/view/279 [Accessed 25 October 2019].
Pasternak, Ya. I. 1998. Staryi Halych. Arkheolohichno-istorychni doslidy u 1850-1943 rr. Ivano-Frankivsk: Plai.
Petegirich, V. M. 1990. Oruzhie i snariazhenie vsadnika. In: Chernysh, A. P. (eds.). Arkheologiia Prikarpatia, Volyni i Zakarpatia (ranneslavianskii i drevnerusskii periody). Kiyv: Naukova dumka, 1990, pp. 163-171.
Plavinski, M. A. 2013. Uzbraenne belaruskikh zemliau X-XIII st. Minsk: Haliiafy.
Sorokin, S. S. 1959. Zheleznye izdeliia Sarkela-Beloi Vezhi. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 75, Moskva: Nauka, pp. 135-199.
Sveshnikov, I. K. 1988. Issledovanie prigoroda drevnerusskogo Zvenigoroda. In: Rybakov, B. A. (eds.). Trudy V Mezhdunarodnogo Kongressa arkheologov-slavistov. ІІ, Kiev: Naukova dumka, pp. 142-147.
Terskyi, S. V. 2014. Kisten u Halytskomu ta Volynskomu kniazivstvakh (X-XIV st.). In: Terskyi, S. V. (eds.). Visnyk Natsionalnoho universytetu “Lvivska politekhnika”, 784, Derzhava ta armiia, Lviv: Lvivska politekhnika, pp. 3-12.
Teteria, D. A., Yurchenko, O. V. 2017. Zbroia blyzhnoho boiu davnoruskoi doby z pivdenno-zakhidnoi Pereiaslavshchyny. In: Lukashevych, A. M. (eds.). Pereiaslavika, 12 (14). Pereiaslav-Khmelnytskyi: NIAZ “Pereiaslav”, pp. 455-465.
Shchekun, O. V., Veremeichyk, O. M. 1997. Poselennia Liskove u verkhiviakh r. Bilous. In: Motsia, O. P. (eds.). Pivdennoruske selo (novi pamiatky materialnoi kultury). Kyiv: IZMN, pp. 69-99.
Vasheta, M. P., Zlatohorskyi, O. Ye. 2012. Rezultaty arkheolohichnykh doslidzhen v s. Peresopnytsia 2011 roku. In: Bulyha, O. S. (eds.). Naukovi zapysky Rivnenskoho oblasnoho kraieznavchoho muzeiu, 10, Rivne, pp. 244-247.
Volodchenko, Z. A. 1953. K voprosu o tekhnike cherni na Rusi. Kratkie soobshcheniia Instituta istorii materialnoi kulturi, LII, Moskva: Nauka, pp. 10-16.
Vynohrodska, L. I. 2002. Rozviduvalni arkheolohichni roboty u misti Starokostiantyniv v 2000 rotsi. In: Kryzhytskyi, S. D. (eds.). Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 2000-2001, Kyiv: IA NANU, pp. 105-108.
Переглядів анотації: 1022 Завантажень PDF: 588
Опубліковано
2019-12-26
Номер
Розділ
Статті
