Знахідка меча Х ст. біля Хортиці (до питання про похід князя Святослава «в пороги» 972 р.)
Ключові слова:
порожиста частина, Хортиця, Крарійська переправа, Кічкаське поселення, дніпробудівські мечі, Вознесенівський скарб, Протовчий брод, шлях «із варяг у греки».
Анотація
Простежено взаємозв’язок інформації археологічних та писемних джерел про обставини загибелі князя Святослава в районі дніпрових порогів в контексті сітуації, яка склалася в Київській Русі в 971—972 рр.
Посилання
Alan Williams. A metallurgical study of some Viking swords. Gladius. 2009, XXIX, pp. 121-184. https://doi.org/10.3989/gladius.2009.218
Aleksandrov I.G. Plan porozhistoi chasti r. Dnepra, sostavlennyi po dannym detalnykh semok 1917-18-19-22-24 gg. Dneprostroi. Proekt. Prilozheniia. Moskva, 1929, vol. I.
Androshchuk F. Mechi vikingov. Kyiv, 2013.
Bahrianorodnyi K. Ob upravlenii imperiei. Moskva, 1989.
Biletskyi A.V. Voznesenske pokhovannia: problema interpretatsii. Problemy arkheolohii Podniprovia. Dnipropetrovsk, 2012.
Chernyshev N.A. O tekhnike i proiskhozhdenii “frankskikh” mechei, naidennykh na Dneprostroe v 1928 hodu. Skandinavskii sbornik. Tallin, 1963, vol. VI.
Chertkov N.A. Opisanie voiny velikogo kniazia Sviatoslava Igorevicha protiv bolgar i grekov v 967-971 godakh. Moskva, 1843.
Diakon L. Itoriia. Lev Diakon. Moskva, 1988.
Dobrovolskyi A. Zvit za arkheolohichni doslidy na terytorii Dniprelstanu r. 1927. (Okolytsi s. Kichkasu Zaporizkoi okruhy). Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 61-162.
Ermolinskaia letopis. Polnoe sobranie russkykh letopisei. Sankt-Peterburg, 1910, vol. 23.
Fomenko V. Khortytskaia starina. Zapovidna Khortytsia. Zaporizhzhia, 2006, iss. 1.
Grekov B.D. Kyevskaia Rus. Moskva, 1953.
Gustinskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1843, vol. 2.
Holovko O.B. Pivnichne Prychornomoria ta Pryazovia v politychnomu i ekonomichnomu rozvytku Rusi (IX – seredyna XIII st.). Ukrainskyi istorychnyi zhurnal. 2014, no. 1, pp. 21-39.
Hrinchenko V. Doslidzhennia na dilnytsi Dnipra vid Kichkasu do Vilnoho porohu na Zaporizhzhi, 1928 rik. Naukovyi Arkhiv Instytuta Arkheolohii NAN Ukrainy. F. 18, no. 30.
Ilovaiskii D.I. Istoriia Rossiy. Moskva, 1876, part 1.
Ipatevskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1908, vol. 2.
Karamzin N.M. Istoriia gosudarstva Rossiiskogo. Sankt-Peterburg, 1818, vol. 1.
Kirpichnikov A.N. Drevnerusskoe oruzhie. Mechy i sabli IX-XIII vv., iss. 3. Moskva; Leningrad, 1966.
Kirpichnikov A.N. Mechi s nadpisiu ULFBERHT v Severnoi Evrope. Slaviane y finno-ugry. Arkheologiia, istoriia, kultura. Doklady rossiisko-finliandskogo simpoziuma po voprosam arkheologhii. Sankt-Peterburg, 1997, pp. 116-122.
Kniga bolshomu chertezhu ili Drevniaia karta Rossiiskago gosudarstva, ponovlennaia v razriad y spisannaia v knihu 1627 goda. St. Peterburg, 1838.
Komar A.V. Mechi Dneprostroia (k istorii nakhodki 1928 g.). Rus v IX-XII vekakh. Moskva; Vologda, 2014.
Komar A.V. Mesto gibeli kniazia Sviatoslava: poiski, legendy, gipotezy, mistifikatsii Stratum plus. 2014, no. 5.
Korolev A.S. Sviatoslav. Moskva, 2011.
Kovalёva I.F. Ocherki drevneishei istorii plemen stepnoi Ukrainy (po materialam Dneprogesovskoi ekspeditsii NKProsa USSR 1927-1932 gg.). Dnepropetrovsk, 1980.
Kozlovskyi A.O. Istoryko-kulturnyi rozvytok Pivdennoho Podniprovia v IX-XIV st. Kyiv, 1992.
Lasota E. Putevye zapiski Erikha Lasoty, otpravlennogo rimskim imperatorom Rudolfom II k zaporozhtsam v 1594 g. Sankt-Peterburg, 1873.
Lavrentevskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Leningrad, 1926-1928, vol. 1.
Letopisnyi sbornik, imenuemyi letopisiu Avraamky. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1889, vol. 16.
Litopys ruskyi. Kyiv, 1989.
Lomonosov M.V. Drevniaia Rossiiskaia istoriia. Sankt-Peterburg, 1766.
Lvovskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1910, vol. 20.
Miller M. Dniprelstanivska arkheolohichna ekspedytsiia Narkomosu Ukrainy (1927-1932). Dniprovi taiemnytsi. Zaporizhzhia, 2012.
Miller M. Kichkaskyi pereviz. Dniprovi taiemnytsi. Zaporizhzhia, 2012.
Miller M. Mogila kniazia Sviatoslava. Winnipeg, 1951.
Mordovskoi M.M. Dnipro v hospodarskomu zhytti Stepovoi Ukrainy v ostannii chverti XVIII st. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2008, no. 8.
Nikonovskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1862, vol. 9.
Novytskyi Ya. Tvory. Zaporizhzhia, 2007, vol. 1.
Ostapenko M.A. Pamiatky osilosti skifskoho chasu na ostrovi Khortytsia. Arkheolohiia. 2001, no. 1, pp. 139-145.
Pavlovich V. Materialy dlia geografii i statistiki Rossii, sobrannie ofitseramy generalnogo shtaba. Ekaterinoslavskaia guberniia. Sankt-Peterburg, 1862.
Petersen Ya. Norvezhskie mechi epokhi vikingov. Tipokhronologicheskoe izuchenie oruzhiia epokhi vikingov. Sankt-Peterburg, 2005.
Pletneva S.A. Kochevniki srednevekovia. Poiski istoricheskikh zakonomernostei. Moskva, 1982.
Pskovskaia pervaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1848, vol. 4.
Radzivilovskaia letopis: Faksimilnoe vosproizvedenie rukopisi. Sankt-Peterburg; Moskva, 1994, book 1.
Radzivilovskaia letopis: Tekst. Issledovanie. Opisanie miniatiur. Sankt-Peterburg; Moskva, 1994, book 2.
Ravdonikas V.I. Nadpisi i znaki na mechakh iz Dneprostroia. Iz istorii dokapitalisticheskikh formatsii. Moskva; Leningrad, 1933.
Rudynskyi M. Arkheolohichna rozvidka na Dniprelstani. Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 45-62.
Rybakov B.A. Iz istorii kultury drevnei Rusi. Moskva, 1984.
Sarychev V.D. Miniatiura Radzivilivskoho litopysu v systemi dzherel pro ostannii bii kniazia Sviatoslava. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2012, no. 12.
Sarychev V.D. Pokhid v. kn. Sviatoslava do porohiv (971-972 rr.) v konteksti henezy Davnoruskoi derzhavy. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2013, no. 13/2.
Sarychev V.D. Pokhid Velykoho kniazia Sviatoslava do porohiv (971-972 rr.). Istoriohrafiia. Zapovidna Khortytsia: Zbirka naukovykh prats. Zaporizhzhia, 2015.
Semenov P. Geografichesko-statisticheskii slovar Rossiiskoi imperii. Sankt-Peterburg, 1885, vol. V.
Shapovalov H.I. Ostannii bii kniazia Sviatoslava. Uriadovyi kurier. 2002, no. 164.
Shchaveleva N.I. Drevniaia Rus v “Polskoi istorii” Yana Dlugosha (knigi I-VI): Tekst, perevod, kommentarii. Moskva, 2004.
Smilenko A.T. Sloviany ta yikh susidy u stepovomu Podniprovi: 12-13 st. Kyiv, 1975.
Smolichev P. Arkheolohichni rozkopy na tereni Dniprelstanu, v s. Kichkasi, Zaporizkoi okruhy, u veresni-zhovtni r. 1927. Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 161-234.
Sofiiskaia pervaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Leningrad, 1925, vol. 5.
Soloviev S.M. Istoriia Rossii s drevneishykh vremen. Sankt-Peterburg, 1851, book 1, vol. I-V.
Svirenko D.O. Dniprovske vodoskhovyshche (hidrobiolohichne doslidzhennia). Naukovi zapysky Dnipropetrovskoho Derzhavnoho universytetu. Dnipropetrovsk, 1938, vol. VII.
Tatishchev V.M. Istoriia Rossiiskaia s samykh drevneishykh vremen. Moskva 1773, book 2.
Tatishchev V.M. Istoriia Rossiiskaia s samykh drevniishikh vremen. Moskva 1768, book 1, part 1.
Teliehin D.Ya., Bodianskyi O.V. Spysok arkheolohichnykh pamiatok dniprovskoho Nadporizhzhia (Dnipropetrovska y Zaporizka oblasti). Kyiv,1990.
Tolochko O.P., Tolochko P.P. Kyivska Rus. Kyiv,1998.
Ukazatel k pervym osmi tomam Polnaho sobraniia russkikh letopisei. Otdel vtoroi. Ukazatel geograficheskii. Sankt-Peterburg, 1907.
Viking Sword (Ulfberht) – film National Geographic 2012. https://www.youtube.com/watch?v=_AciPmtBew8
Yavornitskii D.I. Dniprovi porohy. Heohrafichno-istorychnyi narys. Dnipropetrovsk, 1989.
Aleksandrov I.G. Plan porozhistoi chasti r. Dnepra, sostavlennyi po dannym detalnykh semok 1917-18-19-22-24 gg. Dneprostroi. Proekt. Prilozheniia. Moskva, 1929, vol. I.
Androshchuk F. Mechi vikingov. Kyiv, 2013.
Bahrianorodnyi K. Ob upravlenii imperiei. Moskva, 1989.
Biletskyi A.V. Voznesenske pokhovannia: problema interpretatsii. Problemy arkheolohii Podniprovia. Dnipropetrovsk, 2012.
Chernyshev N.A. O tekhnike i proiskhozhdenii “frankskikh” mechei, naidennykh na Dneprostroe v 1928 hodu. Skandinavskii sbornik. Tallin, 1963, vol. VI.
Chertkov N.A. Opisanie voiny velikogo kniazia Sviatoslava Igorevicha protiv bolgar i grekov v 967-971 godakh. Moskva, 1843.
Diakon L. Itoriia. Lev Diakon. Moskva, 1988.
Dobrovolskyi A. Zvit za arkheolohichni doslidy na terytorii Dniprelstanu r. 1927. (Okolytsi s. Kichkasu Zaporizkoi okruhy). Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 61-162.
Ermolinskaia letopis. Polnoe sobranie russkykh letopisei. Sankt-Peterburg, 1910, vol. 23.
Fomenko V. Khortytskaia starina. Zapovidna Khortytsia. Zaporizhzhia, 2006, iss. 1.
Grekov B.D. Kyevskaia Rus. Moskva, 1953.
Gustinskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1843, vol. 2.
Holovko O.B. Pivnichne Prychornomoria ta Pryazovia v politychnomu i ekonomichnomu rozvytku Rusi (IX – seredyna XIII st.). Ukrainskyi istorychnyi zhurnal. 2014, no. 1, pp. 21-39.
Hrinchenko V. Doslidzhennia na dilnytsi Dnipra vid Kichkasu do Vilnoho porohu na Zaporizhzhi, 1928 rik. Naukovyi Arkhiv Instytuta Arkheolohii NAN Ukrainy. F. 18, no. 30.
Ilovaiskii D.I. Istoriia Rossiy. Moskva, 1876, part 1.
Ipatevskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1908, vol. 2.
Karamzin N.M. Istoriia gosudarstva Rossiiskogo. Sankt-Peterburg, 1818, vol. 1.
Kirpichnikov A.N. Drevnerusskoe oruzhie. Mechy i sabli IX-XIII vv., iss. 3. Moskva; Leningrad, 1966.
Kirpichnikov A.N. Mechi s nadpisiu ULFBERHT v Severnoi Evrope. Slaviane y finno-ugry. Arkheologiia, istoriia, kultura. Doklady rossiisko-finliandskogo simpoziuma po voprosam arkheologhii. Sankt-Peterburg, 1997, pp. 116-122.
Kniga bolshomu chertezhu ili Drevniaia karta Rossiiskago gosudarstva, ponovlennaia v razriad y spisannaia v knihu 1627 goda. St. Peterburg, 1838.
Komar A.V. Mechi Dneprostroia (k istorii nakhodki 1928 g.). Rus v IX-XII vekakh. Moskva; Vologda, 2014.
Komar A.V. Mesto gibeli kniazia Sviatoslava: poiski, legendy, gipotezy, mistifikatsii Stratum plus. 2014, no. 5.
Korolev A.S. Sviatoslav. Moskva, 2011.
Kovalёva I.F. Ocherki drevneishei istorii plemen stepnoi Ukrainy (po materialam Dneprogesovskoi ekspeditsii NKProsa USSR 1927-1932 gg.). Dnepropetrovsk, 1980.
Kozlovskyi A.O. Istoryko-kulturnyi rozvytok Pivdennoho Podniprovia v IX-XIV st. Kyiv, 1992.
Lasota E. Putevye zapiski Erikha Lasoty, otpravlennogo rimskim imperatorom Rudolfom II k zaporozhtsam v 1594 g. Sankt-Peterburg, 1873.
Lavrentevskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Leningrad, 1926-1928, vol. 1.
Letopisnyi sbornik, imenuemyi letopisiu Avraamky. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1889, vol. 16.
Litopys ruskyi. Kyiv, 1989.
Lomonosov M.V. Drevniaia Rossiiskaia istoriia. Sankt-Peterburg, 1766.
Lvovskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1910, vol. 20.
Miller M. Dniprelstanivska arkheolohichna ekspedytsiia Narkomosu Ukrainy (1927-1932). Dniprovi taiemnytsi. Zaporizhzhia, 2012.
Miller M. Kichkaskyi pereviz. Dniprovi taiemnytsi. Zaporizhzhia, 2012.
Miller M. Mogila kniazia Sviatoslava. Winnipeg, 1951.
Mordovskoi M.M. Dnipro v hospodarskomu zhytti Stepovoi Ukrainy v ostannii chverti XVIII st. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2008, no. 8.
Nikonovskaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1862, vol. 9.
Novytskyi Ya. Tvory. Zaporizhzhia, 2007, vol. 1.
Ostapenko M.A. Pamiatky osilosti skifskoho chasu na ostrovi Khortytsia. Arkheolohiia. 2001, no. 1, pp. 139-145.
Pavlovich V. Materialy dlia geografii i statistiki Rossii, sobrannie ofitseramy generalnogo shtaba. Ekaterinoslavskaia guberniia. Sankt-Peterburg, 1862.
Petersen Ya. Norvezhskie mechi epokhi vikingov. Tipokhronologicheskoe izuchenie oruzhiia epokhi vikingov. Sankt-Peterburg, 2005.
Pletneva S.A. Kochevniki srednevekovia. Poiski istoricheskikh zakonomernostei. Moskva, 1982.
Pskovskaia pervaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Sankt-Peterburg, 1848, vol. 4.
Radzivilovskaia letopis: Faksimilnoe vosproizvedenie rukopisi. Sankt-Peterburg; Moskva, 1994, book 1.
Radzivilovskaia letopis: Tekst. Issledovanie. Opisanie miniatiur. Sankt-Peterburg; Moskva, 1994, book 2.
Ravdonikas V.I. Nadpisi i znaki na mechakh iz Dneprostroia. Iz istorii dokapitalisticheskikh formatsii. Moskva; Leningrad, 1933.
Rudynskyi M. Arkheolohichna rozvidka na Dniprelstani. Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 45-62.
Rybakov B.A. Iz istorii kultury drevnei Rusi. Moskva, 1984.
Sarychev V.D. Miniatiura Radzivilivskoho litopysu v systemi dzherel pro ostannii bii kniazia Sviatoslava. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2012, no. 12.
Sarychev V.D. Pokhid v. kn. Sviatoslava do porohiv (971-972 rr.) v konteksti henezy Davnoruskoi derzhavy. Muzeinyi visnyk. Zaporizhzhia, 2013, no. 13/2.
Sarychev V.D. Pokhid Velykoho kniazia Sviatoslava do porohiv (971-972 rr.). Istoriohrafiia. Zapovidna Khortytsia: Zbirka naukovykh prats. Zaporizhzhia, 2015.
Semenov P. Geografichesko-statisticheskii slovar Rossiiskoi imperii. Sankt-Peterburg, 1885, vol. V.
Shapovalov H.I. Ostannii bii kniazia Sviatoslava. Uriadovyi kurier. 2002, no. 164.
Shchaveleva N.I. Drevniaia Rus v “Polskoi istorii” Yana Dlugosha (knigi I-VI): Tekst, perevod, kommentarii. Moskva, 2004.
Smilenko A.T. Sloviany ta yikh susidy u stepovomu Podniprovi: 12-13 st. Kyiv, 1975.
Smolichev P. Arkheolohichni rozkopy na tereni Dniprelstanu, v s. Kichkasi, Zaporizkoi okruhy, u veresni-zhovtni r. 1927. Zbirnyk Dnipropetrovskoho kraievoho istorychno-arkheolohichnoho muzeiu. Dnipropetrovsk, 1929, vol. 1, pp. 161-234.
Sofiiskaia pervaia letopis. Polnoe sobranie russkikh letopisei. Leningrad, 1925, vol. 5.
Soloviev S.M. Istoriia Rossii s drevneishykh vremen. Sankt-Peterburg, 1851, book 1, vol. I-V.
Svirenko D.O. Dniprovske vodoskhovyshche (hidrobiolohichne doslidzhennia). Naukovi zapysky Dnipropetrovskoho Derzhavnoho universytetu. Dnipropetrovsk, 1938, vol. VII.
Tatishchev V.M. Istoriia Rossiiskaia s samykh drevneishykh vremen. Moskva 1773, book 2.
Tatishchev V.M. Istoriia Rossiiskaia s samykh drevniishikh vremen. Moskva 1768, book 1, part 1.
Teliehin D.Ya., Bodianskyi O.V. Spysok arkheolohichnykh pamiatok dniprovskoho Nadporizhzhia (Dnipropetrovska y Zaporizka oblasti). Kyiv,1990.
Tolochko O.P., Tolochko P.P. Kyivska Rus. Kyiv,1998.
Ukazatel k pervym osmi tomam Polnaho sobraniia russkikh letopisei. Otdel vtoroi. Ukazatel geograficheskii. Sankt-Peterburg, 1907.
Viking Sword (Ulfberht) – film National Geographic 2012. https://www.youtube.com/watch?v=_AciPmtBew8
Yavornitskii D.I. Dniprovi porohy. Heohrafichno-istorychnyi narys. Dnipropetrovsk, 1989.
Переглядів анотації: 640 Завантажень PDF: 1036
Опубліковано
2016-09-22
Номер
Розділ
Статті
