Тильники канчука зi спецiальним виступом ХI—ХIII ст. (за матерiалами Нацiонального музею iсторiї України)
Ключові слова:
whip, rider’s equipment, Medieval blunt weapon, Ancient Rus weapon, канчук, спорядження вершника, середньовічна ударна зброя, давньоруське озброєння
Анотація
Розглядається категорія знахідок, що належить до складових частин канчука, т. зв. тильники — завершення руків’я характерної форми, що за своїми обрисами нагадають голівку птаха. Здійснено спробу систематизації відомих на сьогодні типологічних схем, картографовано та створено каталог відповідних знахідок. Також вводиться до наукового обігу декілька раніше не публікованих предметів.
Посилання
Andrienko, A. V. 2006 Nakhodki predmetov snariazheniia verkhovogo konia i vsadnika (po materialam Troitskogo raskopa). In: Yanin, V. L. Novgorod i Novgorodskaia zemlia. Istoriia i arkheologiia, 20, Velikii Novgorod: Novgorodskii gosudarstvennyi obieedinennyi muzei-zapovednik, p. 146-152.
Artemev, A. R., Molchanov, A. A. 1995. Drevnerusskie predmety vooruzheniia s kniazheskimi znakami sobstvennosti. Rossiiskaia arkheologiia, 2, p. 188-191.
Belorybkin, G. N. 2001. Zolotarevskoe poselenie. Sankt-Peterburg: IIMK RAN.
Beliaev, L. A., Veksler, A. G. 1996. Arkheologiia srednevekovoi Moskvy (itogi issledovanii 1980-1990 godov). Rossiiskaia arkheologiia, 3, p. 106-133.
Blazhevych, N. V., Burdo, N. B., Vitryk, I. S., Denysova, A. O., Karashevych, I. V., Karnaukh, Ye. H., Korpusova, V. M., Pavlenko, L. V., Son, N. O. 2007. Kolektsii Naukovykh fondiv Instytutu arkheolohii NAN Ukrainy.
Blifeld, D. I. 1955. Desnianska arkheolohichna ekspedytsiia 1949 r. In: Bibikov, S. M. Arkheolohichni pamiatky URSR, V, Kyiv: AN URSR, p. 12-21.
Borysov, A. V. 2019. Davnoruske Porossia. Systema zaselennia. Dysertatsiia k. i. n. IA NANU. Kyiv.
Voznyi, I. P., Fedoruk, A. V. 2012. Viiskovyi obladunok i sporiadzhennia vershnyka X-XIV st. na terytorii mizh Verkhnim Siretom i Serezhnim Dnistrom. Arheologia, 4, p. 62-73.
Voskresenskii, A. S., Smirnov, A. P. 1966. Arkheologicheskoe issledovanie sobornoi mecheti (Chetyrekhugolnika) v Velikikh Bolgarakh. Sovetskaia arkheologiia, 1, Moskva: Nauka, p. 244-257.
Geze, V. E. 1904. Raskopki na gorodishche Ochakov u d. Nabutova. In: Beliashevskii, N. F. Arkheologicheskaia letopis Iuzhnoi Rossii. Kyiv: Tipografiia N. A. Girich, p. 82-124.
Golembovskaia-Tobiash, A. 2017. Pozdnekochevnicheskii mogilnik v Rosave. Novaia interpretatsiia. Sravnitelnyi analiz. In: Nagirnyy, V. (ed.). Colloquia Russica Series I, vol.7. Rus and the world of the nomads (the second half of 9th - 16th century), 7, Krakow, s. 179-202.
Hupalo, V. 2014. Zvenyhorod i Zvenyhorodska zemlia u XI-XIII stolittiakh (sotsioistorychna rekonstruktsiia). Lviv: Instytut ukrainoznavstva NAN Ukrainy.
Gurevich, F. D. 1981. Drevnii Novogrudok. Leningrad: Nauka.
Darkevich, V. P., Borisevich, G. V. 1995. Drevniaia stolitsa Riazanskoi zemli: ХІ-ХІІІ vv. Moskva: Krugie.
Dremov, I. I., 1985. Pogrebenie voina s dzhuchidskimi monetami. Sovetskaia arkheologiia, 4, Moskva: Nauka, p. 243-245.
Izmailov, I. L. 1997. Vooruzhenie i voennoe delo naseleniia Volzhskoi Bulgarii Х - nach. ХІІІ vv. Kazan, Magadan.
Kirpichnikov, A. N. 1966. Drevnerusskoe oruzhie. Kopia, sulitsy, boevye topory, bulavy, kisteni ІX—XІІІ vv. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov, A. N. 1973. Snariazhenie vsadnika i verkhovogo konia na Rusi ІХ-ХІІІ vv. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov A. N. 1978. Massovoe oruzhiia blizhnego boia iz raskopok drevnego Iziaslavlia. Kratkie soobshcheniia Instituta Arkheologii, 155. Moskva: Nauka, p. 80-87.
Kirpichnikov, A. N., Gaidukov, P. G. 1997. Bulava klevets iz raskopok Novgoroda. In: Yanin, V. L. Novgorod i Novgorodskaia zemlia. Istoriia i arkheologiia, 11, Velikii Novgorod: Novgorodskii gosudarstvennyi obieedinennyi muzei-zapovednik, p. 186-187.
Kyzlasov, I. L. 1980. Kypchaki i vosstaniia eniseiskikh plemen v XIII v. Sovetskaia arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, p. 80-93.
Kolchin, B. A., Ianin, V. L., Iamshchikov, S. V. 1985. Drevnii Novgorod: prikladnoe iskusstvo i arkheologiia. Moskva: Iskusstvo.
Kuchera, M. P., Ivanchenko, L. I. 1987. Davnoruska oboronna liniia v Porossi. Arheologia URSR, 59, p. 67-79.
Kuchera, M. P., Ivanchenko, L. I. 1998. Osoblyvosti horodyshch chornykh klobukiv Porossia. Arheologia, 2, p. 100-104.
Kulakov, V. I. 1978. Issledovaniia v okrestnostiakh g. Zelenogradska. In: Rybakov, B. A. (ed.). Arkheologicheskie otkrytiia 1977 goda. Moskva: Nauka, p. 18-20.
Lapshin, V. A. 2009 Tver v XІІІ-XV vv. (po materialam raskopok 1993-1997 gg.). Sankt-Peterburg: FFII SPbGU.
Livokh, R. 2017. Pozdnekochevnicheskii mogilnik v Rosave. Novaia interpretatsiia. Katalog artefaktov (vybor). In: Nagirnyy, V. (ed.). Colloquia Russica Series I, vol.7. Rus and the world of the nomads (the second half of 9th — 16th century), 7, Krakow, p. 179-202.
Makarov, N. A., Beliakov, A. S. 1989 Kemskii nekropol v severnom Belozere. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 198. Moskva: Nauka, p. 75-84.
Makarov, N. A. 2016. Podveska so znakom riurikovichei iz letopisnogo Kleshchina. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 242. Moskva: IA RAN, p. 180-190.
Medvedev, A. F. 1959. Oruzhie Novgoroda Velikogo. In: Artsikhovskii, A. V. Trudy Novgorodskoi arkheologicheskoi ekspeditsii. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 65. Moskva: AN SSSR, p. 121-191.
Morgunov, Yu. Yu. 2009. Drevo-zemlianye ukrepleniia Iuzhnoi Rusi X-XІІІ vekov. Moskva: Nauka.
Motsia, O., Kazakov, A. 2011. Davnoruskyi Chernihiv. Kyiv: Starodavnii svit.
Motsia, O. P., Orlov, R. S., Kovalenko, V. P., Kozlovskyi, A. O., Parkhomenko, O. V., Potapov, O. V., Pokas, P. M. 1997. Poselennia Х-ХIII st. bilia s. Avtunychi. In: Motsia, O. P., Kovalenko, V. P., Petrashenko, V. O. (ed.). Pivdennoruske selo IХ-ХIII st. (novi pamiatky materialnoi kultury). Kyiv: IZMN, p. 34-69.
Negin, A. E. 2008. Navershie bulavy-klevtsa s selishcha Kopnino-1. In: Molev, E. A. (ed.). Nizhegorodskie issledovaniia po kraevedeniiu i arkheologii. Sbornik nauchnykh i metodicheskikh statei, 11. Nizhnii Novgorod: Nizhegorodskii universitet, p. 64-68.
Nedashkovskii, L. F., Morzherin, K. Yu. 2020. Kostianye izdeliia iz Ukeka. In: Mirgaleev, I. (ed.). Zolotoordynskoe obozrenie, 8 (3), p. 472-503.
Nikolskaia, T. N. 1972. O letopisnykh gorodakh v zemle viatichei. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 129, Moskva: Nauka, p. 3-13.
Nigmatullin, R. A., Gusakov, M. G., Zubarev, N. V., Kozlov, A. I., Krutko, D. V., Minenko, V. V., Puzakova, G. S., Smirnova, M. E., Tambova, S. Iu. 2004. Raboty Desninskoi ekspeditsii. In: Sedov, V. V. Arkheologicheskie otkrytiia 2003. Moskva: Nauka, p. 181-182.
Osypenko, M. S. 2019a. Davnoruski zirkopodibni navershia bulav iz kolektsii Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy. Arheologia, 1, p. 105-117.
Osypenko, M. S. 2019b. Metalevi kysteni davnoruskoi doby (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). Arheologia, 4, p. 72-89.
Osypenko, M. S. 2019c. Serednovichni navershia bulav zi zrizanymy kutamy ta kuliastykh form (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). In: Patryliak, B. K. (ed.). Naukovyi visnyk Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy [online], 4, s. 83-93. Available at: http://visnyk.nmiu.com.ua/index.php/nv/article/view/279 [Accessed 06 December 2020]
Pachkova, S. P. 1979. Davnoruske horodyshche Hrynchuk na Dnistri. Arheologia URSR, 32, p. 78-96.
Penegirich, V. M. 1990. Oruzhie i snariazhenie vsadnika. In: Chernysh, A. P. (ed.). Arkheologiia Prikarpatia, Volyni i Zakarpatia (rannnkslavianskii i drevnerusskii periody). Kyiv: Naukova dumka, p. 163-171.
Pyvovarov, S. V. 2012. Metalevi navershia bulav z davnoruskykh pamiatok Bukovyny. Visnyk Natsionalnoho universytetu Lvivska politekhnika. Seriia: Derzhava ta armiia, 724. Lviv: Vydavnytstvo Lvivska politekhnika, p. 31-35.
Pletneva, S. A. 1973. Drevnosti Chernykh Klobukov. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-19, Moskva: Nauka.
Poluboiarinova, M. D. 1986. Kostianye detali snariazheniia srednevekovogo konia i luchnika iz Bolgara. Sovetskaia arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, p. 254-260.
Pryshchepa, B. A. 2011. Dorohobuzh na Horyni u X-XIII st. Rivne: PP DM.
Saracheva, T. G., Gonianyi, M. I., Anosov, D. V. 2018. Khimiko-tekhnologicheskoe issledovanie izdelii iz tsvetnykh metallov, obnaruzhennykh na arkheologicheskikh pamiatnikakh v sele Besedy pod Moskvoi. In: Engovatova, A. V. (ed.). Arkheologiia Podmoskovia: Materialy nauchnogo seminara, 14. Moskva: Institut arkheologii RAN, p. 126-144.
Serhieieva, M. S. 2011. Kostorizna sprava u Starodavnomu Kyievi. Kyiv: KNT.
Serhieieva, M. S. 2015. Maistry z obrobky dereva ta kistky davnoruskoho mista Voinia. Kyiv, Kharkiv: Maidan.
Solovev, A. I. 2003. Oruzhie i dospekhi. Sibirskoe vooruzhenie: ot kamennogo veka do srednevekovia. Novosibirsk: INFOLIO-press.
Fedoryshyn, M. 2015. Bulava klevets chy bulava hachok? In: Travinskyi, V. S. (red.). Arkheolohiia & Fortyfikatsiia. Kam’ianets-Podilskyi: Drukarnia Ruta, p. 147-150.
Fedorov-Davydov, G. A. 1966. Kochevniki Vostochnoi Evropy pod vlastiu zolotoordynskikh khanov. Arkheologicheskie pamiatniki, Moskva: MGU.
Flerova, V. E. 2001. Reznaia kost Iugo-Vostoka Evropy ІХ-ХІІ vekav: iskusstvo i remeslo. Po materialam Sarkela-Beloi Vezhi iz kollektsii Gosudarstvennogo Ermitazha. Sankt-Peterburg: Aleteiia.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1902. Drevnosti Pridneprovia. Epokha slavianskaia (VI-XIII vv.), V. Kiev.
Khuzin, F. Sh. 1985. Snariazhenie vsadnika i verkhovogo konia. In: Khalikov, A. Kh. Kultura Biliara. Bulgarskie orudiia truda i oruzhie X—XIII vv. Moskva: Nauka, p. 193-213.
Chkhaidze, V. N. 2016. Kostianye navershiia pletei s otrostkom v pogrebeniiakh srednevekovykh kochevnikov vostochnoevropeiskikh stepei. In: Kyzlasov, I. L. (ed.). Stepi Vostochnoi Evropy v srednie veka: Sbornik pamiati Svetlany Aleksandrovny Pletnevoi. Moskva: Institut arkheologii RAN, p. 353-382.
Shovkoplias, H. M. 1971. Davnoruski kistiani vyroby z rozkopok V. V. Khvoiky. In: Shevchenko, F. P. (ed.). Seredni viky na Ukraini, 1, Kyiv: Naukova dumka, p. 191-195.
Shiroukhov, R. A. 2014. Importy drevnerusskikh tipov na teritorii Prussov v X/XІ-XIV vv. In: Makarov, N. A. (ed.). Rus v ІХ-ХІІ vekakh. Obshchestvo, gosudarstvo, kultura. Moskva, Vologda: Drevnosti Severa, p. 386-412.
Bagińska, J., Piotrowski, M., Wołoszyn, M. 2012. Czerwień — gród między wschodem a zachodem od wiekiej polityki po życie codzienne (noty katalogowe). W: Bagińska, J (red.). Czerwień — gród między Wschodem a Zachodem. Katalog wystawy. Tomaszów Lubelski, Leipzig, Lublin, Rzeszów, s. 333-444.
Kotowicz, Р. 2006. Przemiany w uzbrojeniu plemiennym і wczesnopaństwowym (VI — poł. XIII w.) w polskiej części dawnych księstw ruskich — wybrane przykłady. Visnyk Natsionalnoho universytetu Lvivska politekhnika. Seriia: Derzhava ta armiia, 571. Lviv: Lvivska politekhnika, p. 18-47.
Artemev, A. R., Molchanov, A. A. 1995. Drevnerusskie predmety vooruzheniia s kniazheskimi znakami sobstvennosti. Rossiiskaia arkheologiia, 2, p. 188-191.
Belorybkin, G. N. 2001. Zolotarevskoe poselenie. Sankt-Peterburg: IIMK RAN.
Beliaev, L. A., Veksler, A. G. 1996. Arkheologiia srednevekovoi Moskvy (itogi issledovanii 1980-1990 godov). Rossiiskaia arkheologiia, 3, p. 106-133.
Blazhevych, N. V., Burdo, N. B., Vitryk, I. S., Denysova, A. O., Karashevych, I. V., Karnaukh, Ye. H., Korpusova, V. M., Pavlenko, L. V., Son, N. O. 2007. Kolektsii Naukovykh fondiv Instytutu arkheolohii NAN Ukrainy.
Blifeld, D. I. 1955. Desnianska arkheolohichna ekspedytsiia 1949 r. In: Bibikov, S. M. Arkheolohichni pamiatky URSR, V, Kyiv: AN URSR, p. 12-21.
Borysov, A. V. 2019. Davnoruske Porossia. Systema zaselennia. Dysertatsiia k. i. n. IA NANU. Kyiv.
Voznyi, I. P., Fedoruk, A. V. 2012. Viiskovyi obladunok i sporiadzhennia vershnyka X-XIV st. na terytorii mizh Verkhnim Siretom i Serezhnim Dnistrom. Arheologia, 4, p. 62-73.
Voskresenskii, A. S., Smirnov, A. P. 1966. Arkheologicheskoe issledovanie sobornoi mecheti (Chetyrekhugolnika) v Velikikh Bolgarakh. Sovetskaia arkheologiia, 1, Moskva: Nauka, p. 244-257.
Geze, V. E. 1904. Raskopki na gorodishche Ochakov u d. Nabutova. In: Beliashevskii, N. F. Arkheologicheskaia letopis Iuzhnoi Rossii. Kyiv: Tipografiia N. A. Girich, p. 82-124.
Golembovskaia-Tobiash, A. 2017. Pozdnekochevnicheskii mogilnik v Rosave. Novaia interpretatsiia. Sravnitelnyi analiz. In: Nagirnyy, V. (ed.). Colloquia Russica Series I, vol.7. Rus and the world of the nomads (the second half of 9th - 16th century), 7, Krakow, s. 179-202.
Hupalo, V. 2014. Zvenyhorod i Zvenyhorodska zemlia u XI-XIII stolittiakh (sotsioistorychna rekonstruktsiia). Lviv: Instytut ukrainoznavstva NAN Ukrainy.
Gurevich, F. D. 1981. Drevnii Novogrudok. Leningrad: Nauka.
Darkevich, V. P., Borisevich, G. V. 1995. Drevniaia stolitsa Riazanskoi zemli: ХІ-ХІІІ vv. Moskva: Krugie.
Dremov, I. I., 1985. Pogrebenie voina s dzhuchidskimi monetami. Sovetskaia arkheologiia, 4, Moskva: Nauka, p. 243-245.
Izmailov, I. L. 1997. Vooruzhenie i voennoe delo naseleniia Volzhskoi Bulgarii Х - nach. ХІІІ vv. Kazan, Magadan.
Kirpichnikov, A. N. 1966. Drevnerusskoe oruzhie. Kopia, sulitsy, boevye topory, bulavy, kisteni ІX—XІІІ vv. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov, A. N. 1973. Snariazhenie vsadnika i verkhovogo konia na Rusi ІХ-ХІІІ vv. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-36, Moskva, Leningrad: Nauka.
Kirpichnikov A. N. 1978. Massovoe oruzhiia blizhnego boia iz raskopok drevnego Iziaslavlia. Kratkie soobshcheniia Instituta Arkheologii, 155. Moskva: Nauka, p. 80-87.
Kirpichnikov, A. N., Gaidukov, P. G. 1997. Bulava klevets iz raskopok Novgoroda. In: Yanin, V. L. Novgorod i Novgorodskaia zemlia. Istoriia i arkheologiia, 11, Velikii Novgorod: Novgorodskii gosudarstvennyi obieedinennyi muzei-zapovednik, p. 186-187.
Kyzlasov, I. L. 1980. Kypchaki i vosstaniia eniseiskikh plemen v XIII v. Sovetskaia arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, p. 80-93.
Kolchin, B. A., Ianin, V. L., Iamshchikov, S. V. 1985. Drevnii Novgorod: prikladnoe iskusstvo i arkheologiia. Moskva: Iskusstvo.
Kuchera, M. P., Ivanchenko, L. I. 1987. Davnoruska oboronna liniia v Porossi. Arheologia URSR, 59, p. 67-79.
Kuchera, M. P., Ivanchenko, L. I. 1998. Osoblyvosti horodyshch chornykh klobukiv Porossia. Arheologia, 2, p. 100-104.
Kulakov, V. I. 1978. Issledovaniia v okrestnostiakh g. Zelenogradska. In: Rybakov, B. A. (ed.). Arkheologicheskie otkrytiia 1977 goda. Moskva: Nauka, p. 18-20.
Lapshin, V. A. 2009 Tver v XІІІ-XV vv. (po materialam raskopok 1993-1997 gg.). Sankt-Peterburg: FFII SPbGU.
Livokh, R. 2017. Pozdnekochevnicheskii mogilnik v Rosave. Novaia interpretatsiia. Katalog artefaktov (vybor). In: Nagirnyy, V. (ed.). Colloquia Russica Series I, vol.7. Rus and the world of the nomads (the second half of 9th — 16th century), 7, Krakow, p. 179-202.
Makarov, N. A., Beliakov, A. S. 1989 Kemskii nekropol v severnom Belozere. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 198. Moskva: Nauka, p. 75-84.
Makarov, N. A. 2016. Podveska so znakom riurikovichei iz letopisnogo Kleshchina. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 242. Moskva: IA RAN, p. 180-190.
Medvedev, A. F. 1959. Oruzhie Novgoroda Velikogo. In: Artsikhovskii, A. V. Trudy Novgorodskoi arkheologicheskoi ekspeditsii. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 65. Moskva: AN SSSR, p. 121-191.
Morgunov, Yu. Yu. 2009. Drevo-zemlianye ukrepleniia Iuzhnoi Rusi X-XІІІ vekov. Moskva: Nauka.
Motsia, O., Kazakov, A. 2011. Davnoruskyi Chernihiv. Kyiv: Starodavnii svit.
Motsia, O. P., Orlov, R. S., Kovalenko, V. P., Kozlovskyi, A. O., Parkhomenko, O. V., Potapov, O. V., Pokas, P. M. 1997. Poselennia Х-ХIII st. bilia s. Avtunychi. In: Motsia, O. P., Kovalenko, V. P., Petrashenko, V. O. (ed.). Pivdennoruske selo IХ-ХIII st. (novi pamiatky materialnoi kultury). Kyiv: IZMN, p. 34-69.
Negin, A. E. 2008. Navershie bulavy-klevtsa s selishcha Kopnino-1. In: Molev, E. A. (ed.). Nizhegorodskie issledovaniia po kraevedeniiu i arkheologii. Sbornik nauchnykh i metodicheskikh statei, 11. Nizhnii Novgorod: Nizhegorodskii universitet, p. 64-68.
Nedashkovskii, L. F., Morzherin, K. Yu. 2020. Kostianye izdeliia iz Ukeka. In: Mirgaleev, I. (ed.). Zolotoordynskoe obozrenie, 8 (3), p. 472-503.
Nikolskaia, T. N. 1972. O letopisnykh gorodakh v zemle viatichei. Kratkie soobshcheniia Instituta arkheologii, 129, Moskva: Nauka, p. 3-13.
Nigmatullin, R. A., Gusakov, M. G., Zubarev, N. V., Kozlov, A. I., Krutko, D. V., Minenko, V. V., Puzakova, G. S., Smirnova, M. E., Tambova, S. Iu. 2004. Raboty Desninskoi ekspeditsii. In: Sedov, V. V. Arkheologicheskie otkrytiia 2003. Moskva: Nauka, p. 181-182.
Osypenko, M. S. 2019a. Davnoruski zirkopodibni navershia bulav iz kolektsii Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy. Arheologia, 1, p. 105-117.
Osypenko, M. S. 2019b. Metalevi kysteni davnoruskoi doby (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). Arheologia, 4, p. 72-89.
Osypenko, M. S. 2019c. Serednovichni navershia bulav zi zrizanymy kutamy ta kuliastykh form (za materialamy Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy). In: Patryliak, B. K. (ed.). Naukovyi visnyk Natsionalnoho muzeiu istorii Ukrainy [online], 4, s. 83-93. Available at: http://visnyk.nmiu.com.ua/index.php/nv/article/view/279 [Accessed 06 December 2020]
Pachkova, S. P. 1979. Davnoruske horodyshche Hrynchuk na Dnistri. Arheologia URSR, 32, p. 78-96.
Penegirich, V. M. 1990. Oruzhie i snariazhenie vsadnika. In: Chernysh, A. P. (ed.). Arkheologiia Prikarpatia, Volyni i Zakarpatia (rannnkslavianskii i drevnerusskii periody). Kyiv: Naukova dumka, p. 163-171.
Pyvovarov, S. V. 2012. Metalevi navershia bulav z davnoruskykh pamiatok Bukovyny. Visnyk Natsionalnoho universytetu Lvivska politekhnika. Seriia: Derzhava ta armiia, 724. Lviv: Vydavnytstvo Lvivska politekhnika, p. 31-35.
Pletneva, S. A. 1973. Drevnosti Chernykh Klobukov. In: Karger, M. K. (ed.). Svod arkheologicheskikh istochnikov, E1-19, Moskva: Nauka.
Poluboiarinova, M. D. 1986. Kostianye detali snariazheniia srednevekovogo konia i luchnika iz Bolgara. Sovetskaia arkheologiia, 2, Moskva: Nauka, p. 254-260.
Pryshchepa, B. A. 2011. Dorohobuzh na Horyni u X-XIII st. Rivne: PP DM.
Saracheva, T. G., Gonianyi, M. I., Anosov, D. V. 2018. Khimiko-tekhnologicheskoe issledovanie izdelii iz tsvetnykh metallov, obnaruzhennykh na arkheologicheskikh pamiatnikakh v sele Besedy pod Moskvoi. In: Engovatova, A. V. (ed.). Arkheologiia Podmoskovia: Materialy nauchnogo seminara, 14. Moskva: Institut arkheologii RAN, p. 126-144.
Serhieieva, M. S. 2011. Kostorizna sprava u Starodavnomu Kyievi. Kyiv: KNT.
Serhieieva, M. S. 2015. Maistry z obrobky dereva ta kistky davnoruskoho mista Voinia. Kyiv, Kharkiv: Maidan.
Solovev, A. I. 2003. Oruzhie i dospekhi. Sibirskoe vooruzhenie: ot kamennogo veka do srednevekovia. Novosibirsk: INFOLIO-press.
Fedoryshyn, M. 2015. Bulava klevets chy bulava hachok? In: Travinskyi, V. S. (red.). Arkheolohiia & Fortyfikatsiia. Kam’ianets-Podilskyi: Drukarnia Ruta, p. 147-150.
Fedorov-Davydov, G. A. 1966. Kochevniki Vostochnoi Evropy pod vlastiu zolotoordynskikh khanov. Arkheologicheskie pamiatniki, Moskva: MGU.
Flerova, V. E. 2001. Reznaia kost Iugo-Vostoka Evropy ІХ-ХІІ vekav: iskusstvo i remeslo. Po materialam Sarkela-Beloi Vezhi iz kollektsii Gosudarstvennogo Ermitazha. Sankt-Peterburg: Aleteiia.
Khanenko, B. I., Khanenko, V. I. 1902. Drevnosti Pridneprovia. Epokha slavianskaia (VI-XIII vv.), V. Kiev.
Khuzin, F. Sh. 1985. Snariazhenie vsadnika i verkhovogo konia. In: Khalikov, A. Kh. Kultura Biliara. Bulgarskie orudiia truda i oruzhie X—XIII vv. Moskva: Nauka, p. 193-213.
Chkhaidze, V. N. 2016. Kostianye navershiia pletei s otrostkom v pogrebeniiakh srednevekovykh kochevnikov vostochnoevropeiskikh stepei. In: Kyzlasov, I. L. (ed.). Stepi Vostochnoi Evropy v srednie veka: Sbornik pamiati Svetlany Aleksandrovny Pletnevoi. Moskva: Institut arkheologii RAN, p. 353-382.
Shovkoplias, H. M. 1971. Davnoruski kistiani vyroby z rozkopok V. V. Khvoiky. In: Shevchenko, F. P. (ed.). Seredni viky na Ukraini, 1, Kyiv: Naukova dumka, p. 191-195.
Shiroukhov, R. A. 2014. Importy drevnerusskikh tipov na teritorii Prussov v X/XІ-XIV vv. In: Makarov, N. A. (ed.). Rus v ІХ-ХІІ vekakh. Obshchestvo, gosudarstvo, kultura. Moskva, Vologda: Drevnosti Severa, p. 386-412.
Bagińska, J., Piotrowski, M., Wołoszyn, M. 2012. Czerwień — gród między wschodem a zachodem od wiekiej polityki po życie codzienne (noty katalogowe). W: Bagińska, J (red.). Czerwień — gród między Wschodem a Zachodem. Katalog wystawy. Tomaszów Lubelski, Leipzig, Lublin, Rzeszów, s. 333-444.
Kotowicz, Р. 2006. Przemiany w uzbrojeniu plemiennym і wczesnopaństwowym (VI — poł. XIII w.) w polskiej części dawnych księstw ruskich — wybrane przykłady. Visnyk Natsionalnoho universytetu Lvivska politekhnika. Seriia: Derzhava ta armiia, 571. Lviv: Lvivska politekhnika, p. 18-47.
Переглядів анотації: 688 Завантажень PDF: 653
Опубліковано
2021-03-23
Номер
Розділ
Статті
