Жіноче поховання черняхівської культури з червонолаковим глеком провінційного римського виробництва з Шишацького могильника
Ключові слова:
Шишацький могильник, доба Великого переселення народів, пізньоримський період, черняхівська культура, поховання
Анотація
Статтю присвячено публікації матеріалів поховання 88 Шишацького могильника черняхівської культури. Комплекс належить до орієнтованих головою в північному напрямку, в ньому поховано молоду жінку. Крім чисельного комплекту особистих речей та деталей костюма, серед супроводу померлої містився червонолаковий одноручний глек провінційноримського походження, що став першою такою знахідкою на теренах дніпровського лісостепового Лівобережжя.
Посилання
Aibabin, A. I. 1999. Etnicheskaia istoriia rannevizantiiskogo Kryma. Simferopol: DAR.
Berezovets, D. T., Petrov, V. P. 1960. Lokhvitskii mogilnik. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 82. p. 84-99.
Varachova, K. H. 2016. Vypadkovyi kompleks znakhidok piznorymskoho chasu bilia s. Cherkaska Lozova Kharkivskoi oblasti. Cherniakhivska kultura. Oium, 5, p. 14-19.
Gey, O. A., Bazhan, I. A. 1997. Hronologiya epohi «gotskih pohodov» (na territorii Vostochnoy Evropyi i Kavkaza). Moskva: Institut arheologii RAN.
Gopkalo, O. V. 2008. Busy i podveski cherniakhovskoi kultury. Kyiv: IA NAN Ukrainy.
Gorohovskiy, E. L. 1988. Hronologiya chernyahovskih pamyatnikov Lesostepnoy Ukrainyi. Trudyi V Mezhdunarodnogo kongessa arheologov-slavistov. B.A. Ryibakov, red. Kiev: Naukova dumka, t. 4, s. 34-46.
Didenko, S. V. 2014. Khronologiia svetloglinianykh uzkogorlykh amfor tipov Shelov D i F (po materialam pogrebalnykh kompleksov). Cherniakhivska kultura: do 120-richchia vid dnia narodzhennia V. P. Petrova. Oium, 4, p. 34-48.
Liubichev, M. V. 2009. Pogrebenie s rimskim importom na mogilnike cherniakhovskoi kultury Voitenki (Vostochnaia Ukraina). Ostrogothica. Arkheologiia Tsentralnoi I Vostochnoi Evropy pozdnerimskogo vremeni I Epokhi Velikogo pereseleniia narodov. Sbornik nauchnykh trudov k 10-letiiu Germano-Slavianskoi arkheologicheskoi ekspeditsii Kharkovskogo natsionalnogo universiteta imeni V. N. Karazina. Kharkov: Timchenko, p. 72-90.
Liubichev, M. V. 2011. Pogrebeniia s pozdneskifskimi/sarmatskimi priynakami na mogilnikakh cherniakhovskoi kulturz v Dnepro-Donetskoi lesostepi. Cherniakhivska kultura. Oium. 5, p. 33-52.
Magomedov, B. V. 1979. Kaborga IV (raskopki 1973—1974 gg.). In: Symonovich, E. A. (ed.). Mogilniki cherniakhovskoi kultury. Мoskva: Nauka, p. 24-62.
Magomedov, B. V. 2015. Keramicheskie priaslitsa cherniakhovskoi kultury. Kyiv: IA NAN Ukrainy.
Magomedov, B. V., Didenko, S. V. 2009. Krasnolakovaia keramika v cherniakhovskoi kultury. Bosporskie issledovaniia. 21, p. 320-349.
Nekrasova, H. N. 1985. Okhoronni rozkopky cherniakhivskoho mohylnyka poblyzu m. Sumy. Arheologia, 50, p. 75-80.
Nekrasova, A. N. 2006. Pamiatnik cherniakhovskoi kultury Dneprovskogo Levoberezhia. In: Levada, M. E., Samoilenko, L. G. (eds.). Goty i Rim. Kyiv: Stilos, p. 87-200.
Nikitina, G. F. 1969. Grebni cherniakhovskoi kultury. Sovetskaia arkheologiia, 1, p. 147-159.
Nikitina, G. F. 1996. Mogilniki cherniakhovskoi kultury v Severnoi Bukovine I Bessarabii. Moskva: Nauka, 182 p.
Pashkova, V. I. 1963. Ocherki sudebnomeditsinskoi osteologii. Opredelenie pola, vozrasta i rosta po kostiam skeleta cheloveka. Moskva: Gosudarstvennoe izdatelstvo meditsinskoi literatury, 154 p.
Petrenko, E. N. 1991. Novye mogilniki cherniakhovskoi kultury v basseine Severskogo Dontsa. Arkheologiia slavianskogo yugovostoka. Voronezh: Voronezhskii gosudarstvennyi pedagogicheskii institut, p. 10-26.
Petrauskas, O. V. 2008. Hronologiya nekotoryih tipov goncharnyih kuvshinov chernyahovskoy kulturyi lesostepnoy Ukrainyi. Germania – Sarmatia. Drevnosti Tsentralnoy i Vostochnoy Evropyi epohi rimskogo vliyaniya i pereseleniya narodov. Redaktsionnyiy sovet: K. Karnap-Bornhaym, V. Novakovskiy, A. Simonenko, O. Scheglova, V. Shimenas. Otvetstvennyie za vyipusk: O.A. Radyush, K.N. Skvortsov. Kaliningrad: Yantarnyiy skaz, s. 88-103..
Petrauskas, О. V. 2021. Cherniakhiv Culture and the Huns (Based on Archaeological Resources of Ukraine). Arheologia, 2, p. 15-32. https://doi.org/10.15407/arheologia2021.02.015
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2014. Zhinoche pokhovannia 60 z Shyshatskoho mohylnyka cherniakhivskoi kultury. Vid venediv do Rusi. Kyiv, Khmelnytskyi: Maidan, p. 193-204.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2015. “Potoibichnyi benket”: nabory hlekiv u pokhovanniakh cherniakhivskoi kultury. Arheologia, 1, p. 30-39.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2019. Konstruktyvni kharakterystyky inhumatsiinykh pokhovan cherniakhivskoi kultury Shyshatskoho mohylnyka. Archaeology and Early History of Ukraine, Vyp. 1(30), p. 23-29.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2020.Pokhovannia 50 Shyshatskoho mohylnyka z naborom dlia dobuvannia vohniu. Liubichev, M. V. , Myzghin, K. V. (eds.) Mizh Skhodom ta Zakhodom (= Inter Orientem et Occidentem).Yuvileina zbirka do 65-richchia z dnia narodzhennia doktora Erdmute Shultze ta 20-richchia Hermano-Slovianskoi arkheolohichnoi ekspedytsii. vol. 3, Kharkiv: KhNU imeni V. N. Karazina, p. 186-195.
Reida, R. М., Heiko, А. V., Sapiehin, S. V. 2021. The Glass Beaker with Eclectic Features from Burial no. 112 of the Shyshaky Cemetery. Arheologia, 4, p. 95-109. https://doi.org/10.15407/arheologia2021.04.095
Symonovich, E. A. 1960. Raskopki mogilnika u ovcharni sovkhoza “Pridneprovskogo” na Nizhnem Dnepre. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 82. p. 192-238.
Symonovych, E. O. 1966. Pershyi cherniakhivskyi mohylnyk v Pivnichnomu Prychornomori. Arkheolohiia, Т. ХХ, p. 196-201.
Symonovych, E. O. 1971. Khirurhiia v cherniakhivsku epokhu. Seredni viky na Ukraini. vol. 1, Kyiv: Naukova dumka, p. 83-87.
Symonovich, E. A. 1979. Koblevskii i Ranzhevskii mogilniki okolo g. Odessy. In: Symonovich, E. A. (ed.). Mogilniki cherniakhovskoi kultury. Мoskva: Nauka, p. 93-111.
Tylishchak, V. S. 2016. Dribni kamintsi v inventari trupopokladen cherniakhivskoi kultury. Cherniakhivska kultura. Oium, 5, p. 50-58.
Tylishchak, V. S. 2019. Do pytannia pro namysto yak sarmatskyi etnokulturnyi indykator v cherniakhivskii kulturi. Starozhytnosti varvarskykh plemen u pershii polovyni I tys. n.e.: do 90-richchia V. D. Barana. Oium, 6, Kyiv: vydannia Instytutu arkheolohii NAN Ukrainy, p. 80-93.
Fedorov, G. B. 1960. Malaeshtskii mogilnik (pamiatnik cherniakhovskoi kultury v basseine reki Prut). Materialy I issledovaniia po arkheologii SSSR, 82, p. 253-302.
Khrapunov, I. N. 2002. Mogilnik Druzhnoe (ІІІ—IV vv. nashei ery). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sklodowskiej,
Shishkin, R. G. 1999. Klassifikatsiya i tipologiya trYohsloynyih grebney chernyahovskoy kulturyi. Sto rokiv vyvchennia kultur poliv pokhovan na Ukraini. Tezy dopovidei seminaru (Kyiv, 14-16 hrudnia 1999 r.). Kyiv: Instytut arkheolohii NAN Ukrainy s. 43-48.
Shishkin, R. G. 2002. Hronologicheskie priznaki trYohsloynyih grebney chernyahovskoy kulturyi. Suchasni problemy arkheolohii. Redkol.: S. D. Kryzhytskyi (vidp. red.) ta in. Kyiv: Akademperiodyka,, s. 244-246.
Mitrea, B., Preda, C. 1966. Necropole din secolul al IV-lea e. n. in Muntenia. Bucureşti: Editura Academiai Republicii Socialiste Romania
Petrauskas, O. V. 2003. Die Gräberfelder der Černjachov-Kultur von Kosanovo und Gavrilovka — eine vergleichende Studie zu Chronologie, Bestattungssitten und ethnokulturellen Besonderheiten. Bericht der Römisch-Germanischen Kommission, 83, S. 224-351.
Berezovets, D. T., Petrov, V. P. 1960. Lokhvitskii mogilnik. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 82. p. 84-99.
Varachova, K. H. 2016. Vypadkovyi kompleks znakhidok piznorymskoho chasu bilia s. Cherkaska Lozova Kharkivskoi oblasti. Cherniakhivska kultura. Oium, 5, p. 14-19.
Gey, O. A., Bazhan, I. A. 1997. Hronologiya epohi «gotskih pohodov» (na territorii Vostochnoy Evropyi i Kavkaza). Moskva: Institut arheologii RAN.
Gopkalo, O. V. 2008. Busy i podveski cherniakhovskoi kultury. Kyiv: IA NAN Ukrainy.
Gorohovskiy, E. L. 1988. Hronologiya chernyahovskih pamyatnikov Lesostepnoy Ukrainyi. Trudyi V Mezhdunarodnogo kongessa arheologov-slavistov. B.A. Ryibakov, red. Kiev: Naukova dumka, t. 4, s. 34-46.
Didenko, S. V. 2014. Khronologiia svetloglinianykh uzkogorlykh amfor tipov Shelov D i F (po materialam pogrebalnykh kompleksov). Cherniakhivska kultura: do 120-richchia vid dnia narodzhennia V. P. Petrova. Oium, 4, p. 34-48.
Liubichev, M. V. 2009. Pogrebenie s rimskim importom na mogilnike cherniakhovskoi kultury Voitenki (Vostochnaia Ukraina). Ostrogothica. Arkheologiia Tsentralnoi I Vostochnoi Evropy pozdnerimskogo vremeni I Epokhi Velikogo pereseleniia narodov. Sbornik nauchnykh trudov k 10-letiiu Germano-Slavianskoi arkheologicheskoi ekspeditsii Kharkovskogo natsionalnogo universiteta imeni V. N. Karazina. Kharkov: Timchenko, p. 72-90.
Liubichev, M. V. 2011. Pogrebeniia s pozdneskifskimi/sarmatskimi priynakami na mogilnikakh cherniakhovskoi kulturz v Dnepro-Donetskoi lesostepi. Cherniakhivska kultura. Oium. 5, p. 33-52.
Magomedov, B. V. 1979. Kaborga IV (raskopki 1973—1974 gg.). In: Symonovich, E. A. (ed.). Mogilniki cherniakhovskoi kultury. Мoskva: Nauka, p. 24-62.
Magomedov, B. V. 2015. Keramicheskie priaslitsa cherniakhovskoi kultury. Kyiv: IA NAN Ukrainy.
Magomedov, B. V., Didenko, S. V. 2009. Krasnolakovaia keramika v cherniakhovskoi kultury. Bosporskie issledovaniia. 21, p. 320-349.
Nekrasova, H. N. 1985. Okhoronni rozkopky cherniakhivskoho mohylnyka poblyzu m. Sumy. Arheologia, 50, p. 75-80.
Nekrasova, A. N. 2006. Pamiatnik cherniakhovskoi kultury Dneprovskogo Levoberezhia. In: Levada, M. E., Samoilenko, L. G. (eds.). Goty i Rim. Kyiv: Stilos, p. 87-200.
Nikitina, G. F. 1969. Grebni cherniakhovskoi kultury. Sovetskaia arkheologiia, 1, p. 147-159.
Nikitina, G. F. 1996. Mogilniki cherniakhovskoi kultury v Severnoi Bukovine I Bessarabii. Moskva: Nauka, 182 p.
Pashkova, V. I. 1963. Ocherki sudebnomeditsinskoi osteologii. Opredelenie pola, vozrasta i rosta po kostiam skeleta cheloveka. Moskva: Gosudarstvennoe izdatelstvo meditsinskoi literatury, 154 p.
Petrenko, E. N. 1991. Novye mogilniki cherniakhovskoi kultury v basseine Severskogo Dontsa. Arkheologiia slavianskogo yugovostoka. Voronezh: Voronezhskii gosudarstvennyi pedagogicheskii institut, p. 10-26.
Petrauskas, O. V. 2008. Hronologiya nekotoryih tipov goncharnyih kuvshinov chernyahovskoy kulturyi lesostepnoy Ukrainyi. Germania – Sarmatia. Drevnosti Tsentralnoy i Vostochnoy Evropyi epohi rimskogo vliyaniya i pereseleniya narodov. Redaktsionnyiy sovet: K. Karnap-Bornhaym, V. Novakovskiy, A. Simonenko, O. Scheglova, V. Shimenas. Otvetstvennyie za vyipusk: O.A. Radyush, K.N. Skvortsov. Kaliningrad: Yantarnyiy skaz, s. 88-103..
Petrauskas, О. V. 2021. Cherniakhiv Culture and the Huns (Based on Archaeological Resources of Ukraine). Arheologia, 2, p. 15-32. https://doi.org/10.15407/arheologia2021.02.015
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2014. Zhinoche pokhovannia 60 z Shyshatskoho mohylnyka cherniakhivskoi kultury. Vid venediv do Rusi. Kyiv, Khmelnytskyi: Maidan, p. 193-204.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2015. “Potoibichnyi benket”: nabory hlekiv u pokhovanniakh cherniakhivskoi kultury. Arheologia, 1, p. 30-39.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2019. Konstruktyvni kharakterystyky inhumatsiinykh pokhovan cherniakhivskoi kultury Shyshatskoho mohylnyka. Archaeology and Early History of Ukraine, Vyp. 1(30), p. 23-29.
Reida, R. M., Heiko, A. V., Sapiehin, S. V. 2020.Pokhovannia 50 Shyshatskoho mohylnyka z naborom dlia dobuvannia vohniu. Liubichev, M. V. , Myzghin, K. V. (eds.) Mizh Skhodom ta Zakhodom (= Inter Orientem et Occidentem).Yuvileina zbirka do 65-richchia z dnia narodzhennia doktora Erdmute Shultze ta 20-richchia Hermano-Slovianskoi arkheolohichnoi ekspedytsii. vol. 3, Kharkiv: KhNU imeni V. N. Karazina, p. 186-195.
Reida, R. М., Heiko, А. V., Sapiehin, S. V. 2021. The Glass Beaker with Eclectic Features from Burial no. 112 of the Shyshaky Cemetery. Arheologia, 4, p. 95-109. https://doi.org/10.15407/arheologia2021.04.095
Symonovich, E. A. 1960. Raskopki mogilnika u ovcharni sovkhoza “Pridneprovskogo” na Nizhnem Dnepre. Materialy i issledovaniia po arkheologii SSSR, 82. p. 192-238.
Symonovych, E. O. 1966. Pershyi cherniakhivskyi mohylnyk v Pivnichnomu Prychornomori. Arkheolohiia, Т. ХХ, p. 196-201.
Symonovych, E. O. 1971. Khirurhiia v cherniakhivsku epokhu. Seredni viky na Ukraini. vol. 1, Kyiv: Naukova dumka, p. 83-87.
Symonovich, E. A. 1979. Koblevskii i Ranzhevskii mogilniki okolo g. Odessy. In: Symonovich, E. A. (ed.). Mogilniki cherniakhovskoi kultury. Мoskva: Nauka, p. 93-111.
Tylishchak, V. S. 2016. Dribni kamintsi v inventari trupopokladen cherniakhivskoi kultury. Cherniakhivska kultura. Oium, 5, p. 50-58.
Tylishchak, V. S. 2019. Do pytannia pro namysto yak sarmatskyi etnokulturnyi indykator v cherniakhivskii kulturi. Starozhytnosti varvarskykh plemen u pershii polovyni I tys. n.e.: do 90-richchia V. D. Barana. Oium, 6, Kyiv: vydannia Instytutu arkheolohii NAN Ukrainy, p. 80-93.
Fedorov, G. B. 1960. Malaeshtskii mogilnik (pamiatnik cherniakhovskoi kultury v basseine reki Prut). Materialy I issledovaniia po arkheologii SSSR, 82, p. 253-302.
Khrapunov, I. N. 2002. Mogilnik Druzhnoe (ІІІ—IV vv. nashei ery). Lublin: Wydawnictwo Uniwersytetu Marii Curie-Sklodowskiej,
Shishkin, R. G. 1999. Klassifikatsiya i tipologiya trYohsloynyih grebney chernyahovskoy kulturyi. Sto rokiv vyvchennia kultur poliv pokhovan na Ukraini. Tezy dopovidei seminaru (Kyiv, 14-16 hrudnia 1999 r.). Kyiv: Instytut arkheolohii NAN Ukrainy s. 43-48.
Shishkin, R. G. 2002. Hronologicheskie priznaki trYohsloynyih grebney chernyahovskoy kulturyi. Suchasni problemy arkheolohii. Redkol.: S. D. Kryzhytskyi (vidp. red.) ta in. Kyiv: Akademperiodyka,, s. 244-246.
Mitrea, B., Preda, C. 1966. Necropole din secolul al IV-lea e. n. in Muntenia. Bucureşti: Editura Academiai Republicii Socialiste Romania
Petrauskas, O. V. 2003. Die Gräberfelder der Černjachov-Kultur von Kosanovo und Gavrilovka — eine vergleichende Studie zu Chronologie, Bestattungssitten und ethnokulturellen Besonderheiten. Bericht der Römisch-Germanischen Kommission, 83, S. 224-351.
Переглядів анотації: 619 Завантажень PDF: 931
Опубліковано
2023-09-27
Номер
Розділ
Публiкацiї археологiчного матерiалу
