До питання про методику аналізу аерофото та космознімків на наявність пам’яток археології
Ключові слова:
дешифрування, дистанційне зондування землі (ДЗЗ), пам’ятка археології, ае- рофото та космознімки, аерофотограмметрія
Анотація
Статтю присвячено методичним аспектам процесу дешифрування аерофото та космознімків для попереднього виявлення пам’яток археології. Здійснено аналіз вітчизняних публікацій з означеної теми. Розглянуто основні розпізнавальні (дешифрувальні) особливості археологічних об’єктів на аерофото та космознімках для подальшого дослідження археологічних ландшафтів. Запропоновано методику дистанційного дослідження визначеної території за аерофото та космознімками.
Посилання
Avdusyn, D. A. 1980. Polevaia arkheolohyia SSSR: uchebnoe posobie. Moskva: Vysshaia shkola.
Alekseeva, N. N., Glushko, Ye. N. 1995. Printsipy opredeleniia vozrasta sovremennykh landshaftov. Izvestiia russkogo geograficheskogo obshchestva, Tom 127, 3, p. 18-23.
Bogomolov, L. A. 1976. Deshifrirovanie aerosnimkov. Moskva: Nedra.
Boltryk, Yu. V., Kariaka, O. V, 2021. Slidy starodavnikh shliakhiv stepovoi Tavrii. Archaeology and Early History of Ukraine, 40(3), p. 199-214. https://doi.org/10.37445/adiu.2021.03.13
Borysov, A. V. 2020. Vykorystannia danykh aero ta kosmichnoi ziomky u arkheolohii Serednoi Naddniprianshchyny. In: Malolitneva, V. K., (hol.red.), Arkheolohichna spadshchyna — pohliad zghory: pravovi ta orhanizatsiini zasady vykorystannia danykh aerokosmichnoi ziomky dlia okhorony ta doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. Zbirnyk naukovykh prats. Materialy naukovo-praktychnoi konferentsii. Kyiv, Ukraina, 6 lystopada 2020 r. Kyiv: DU “Instytut ekonomiko-pravovykh doslidzhen imeni V. K. Mamutova NAN Ukrainy”, p. 138-145. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14255480.v1
Bruiako, I. V., Nazarova, N. P., Petrenko, V. G. 1991. Drevnie kulturnie landshafty na iuge tiligulo-dnestrovskogo mezhdurechia po dannim aerofotosiomki. Severo-Zapadnoe Prichernomore — kontaktnaia zona drevnikh kultur. Kyiv: Naukova dumka, p. 37-44.
Vasilev, S. A. 2003. Avtomatizatsiia vivoda arkheologicheskikh obektov na tsifrovuiu kartu. Problema organizatsii dannikh. Kruglii stol “Geoinformatsionnie tekhnologii v arkheologicheskikh issledovaniyakh”. Sbornik dokladov. Moskva: Nedra.
Viktorov, S. V. 1973. Aerolandshaftnaya indikatsiia posledstviya deyatelnosti cheloveka v pustine. Moskva.
Vovkodav, S. M. 2010. Oblik pamiatok kurhannoho typu zasobamy HIS. Naukovi zapysky NIEZ “Pereiaslav”, 4 (6) Yefremivski chytannia, p. 51-55.
Vovkodav, S. M. 2012. Informatsionnaia sistema kurgannikh nasipei basseina r. Brovarka. Kratkie soobshcheniya Instituta arkheologii RAN, 226. p. 8-16
Vovkodav, S. M. 2015. Do problemy poshuku znivelovanykh sehmentiv “Zmiiovykh” valiv Pereiaslavshchyny. Kraieznavstvo Pereiaslavshchyny: doslidzhennia, problemy, postati. Seriia “Kraieznavcha biblioteka Pereiaslavshchyny”, 3. Materialy kruhloho stolu, 16 zhovtnia 2015 r. m. Pereiaslav-Khmelnytskyi, p. 38-44.
Glushko, Ye. V. 1990. Istoricheskie aspekti kosmicheskogo monitoringa opustinivaniia Priaralia i Mesopotamii. Vestnik Moskovskogo Gosudarstvennogo Universiteta, 3, p. 21-27.
Hnera, V. A. 2012. Zastosuvannia aerofotohrammetrychnykh metodiv dystantsiinoho zonduvannia zemnoi poverkhni v arkheolohii. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 21, p. 76-91. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12174795.v1
Hnera, V. A. 2014a. Analiz vykorystannia dystantsiino pilotovanykh litaiuchykh aparativ u arkheolohichnykh doslidzhenniakh. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 26, p. 16-25. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176901.v1
Hnera, V. A. 2014b. Dosvid vykorystannia materialiv aero- ta kosmichnoi ziomky v istoryko-memorialnii roboti. Nizhynska starovyna: zbirnyk rehionalnoi istorii ta pamiatkoznavstva, 18 (21), p. 10-21. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12177186.v1
Hnera, V. A. 2015. Aerokosmichnyi monitorynh yak instrument pamiatkoznavchykh doslidzhen (na prykladi pamiatok arkheolohii Brusylivskoho raionu Zhytomyrskoi oblasti) Avtoreferat dysertatsii k.i.n. Tsentr pamiatkoznavstva Ukrainskoho tovarystva okhorony pamiatok istorii ta kultury NAN Ukrainy.
Hnera, V. A. 2015a. Monitorynh zakonservovanykh fundamentiv Desiatynnoi tserkvy za dopomohoiu aerofotoziomky. Opus Mixtum, 3, p. 247-255. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176589.v1
Hnera, V. A. 2015b. Pamiatky arkheolohii Brusylivskoho raionu v informatsiinomu kartohrafichnomu blotsi. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 28, p. 71-85. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12177198.v1
Hnera, V. A. 2017a. Vykorystannia kosmo- ta aerofotoznimkiv dlia arkheolohichnoi rozvidky busylivskoho raionu. Archaeology and Early History of Ukraine, 1 (22), p. 321-330. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176640.v1
Hnera, V. A. 2017b. Arkheolohichna aerofotoziomka za dopomohoiu kvadrokopteriv. Pytannia istorii nauky i tekhniky, 4, p. 52-60. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176715.v1
Hnera, V. A. 2019. Aerofotohrametrychne doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. In: Chabai, V. P. (ed.) I Vseukrainskyi arkheolohichnyi zizd: materialy roboty. Kyiv, 2019, p. 19-29. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14495778.v1
Hnera, V. A. 2021. Istoriia doslidzhennia ta suchasnyi stan horodyshcha Hrubske u Zhytomyrskii oblasti. Dubenskyi naukovyi visnyk, 3 : Materialy mizhnarodnoi naukovo-teoretychnoi konferentsii, prysviachenoi 920-richchiu pershoi pysemnoi zghadky pro misto Dubno, p. 67-74. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.18480671.v1
Hnera, V. A., Parakhonia, A. V. 2013. Dystantsiini metody doslidzhennia v arkheolohii. In: Tytova, O. M. (ed.) Chetverti Zarembivski chytannia: materialy Chetvertykh Vseukr. Zarembiv. nauk. chytan “Ukrainske pamiatkoznavstvo: suchasni problemy ta tendentsii”, prysviach. 150-richchiu vid dnia narodzh. akad. V. I. Vernadskoho Zbirnyk naukovykh prats. Kyiv: Tsentr pamiatkoznavstva NAN Ukrainy i UTOPIK, p. 40-51. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12174834.v1
Dovhyi, S. O. Lialko, V. I., Babiichuk, S. M., Kuchma, T. L., Tomchenko, O. V., Yurkiv, L. Ya. 2019. Osnovy dystantsiinoho zonduvannia Zemli: istoriia ta praktychne zastosuvannia: navchalnyi posibnyk. Kyiv: Instytut obdarovanoi dytyny NAPN Ukrainy.
Zemelnyi fond Ukrainy stanom na 1 sichnia 2016 roku ta dynamika yoho zmin u porivnianni z danymy na 1 sichnia 2015 roku – derzhavna sluzhba Ukrainy z pytan heodezii, kartohrafii ta kadastru [online]. https://cherkaska.land.gov.ua/info/zemelnyi-fond-ukrainy-stanom-na-1-sichnia-2016-roku-ta-dynamika-ioho-zmin-u-porivnianni-z-danymy-na-1-sichnia-2015-roku/ [Data zvernennia 27 bereznia 2023].
Ivakin, V. H., Zotsenko, I. V. 2020. Perspektyvy vykorystannia suputnykovykh znimkiv dlia monitorynhu stanu pamiatok kulturnoi spadshchyny. Pamiatkoznavchi studii: problemy, praktyky, perspektyvy rozvytku: zbirnyk naukovykh prats, 1, p. 301-308.
Kariaka, O. V. 2012. Doslidzhennia v Zaporizkii obl. Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 2011, p. 230-231.
Kariaka, O. V. 2015. Systema rozmezhuvannia silskoi terytorii Olvii Pontiiskoi za danymy dystantsiinoho zonduvannia. Archaeology and Early History of Ukraine, 4 (17), p. 140-147.
Kariaka, O. V. 2021. Davni shliakhy bilia Davdovoho Brodu na Inhultsi. Archaeology and Early History of Ukraine, 40 (3), p. 169-174. https://doi.org/10.37445/adiu.2021.03.10
Kariaka, O. V., 2023. Kostiantyn Shyshkin u radianskii arkheolohii. Prostir v istorychnykh doslidzhenniakh, 4, p. 12-21.
Koziuba, V. K. 2012. Vykorystannia aerofotoziomky chasiv druhoi svitovoi viiny dlia vyvchennia horodyshch serednoho podniprovia. In: Konvaliuk, N. V. (ed.) Arkheolohichni doslidzhennia na Kyivshchyni. Materialy I oblasnoi naukovoi konferentsii. Trypillia: 24–25 zhovtnia 2011 roku, p. 93-105.
Kryzhanovskyi, Ye. M., Mokin, V. B., Yashcholt, A. R., Skoryna, L. M. 2015. Systemnyi analiz ta proektuvannia HIS. Elektronnyi navchalnyi posibnyk. Vinnytsia: VNTU.
Kruk, S. 2023. 30% terytorii Ukrainy zaminovano. Za masshtabamy tse yak dvi terytorii derzhavy Avstriia, — Serhii Kruk (Holova DSNS Ukrainy). (2022.11.18, 14:45). Sait Derzhavnoi sluzhby Ukrainy z nadzvychainykh sytuatsii. https://dsns.gov.ua/uk/news/ostanni-novini/30-teritoriyi-ukrayini-zaminovano-za-masstabami-ce-yak-dvi-teritoriyi-derzavi-avstriya-sergii-kruk
Kuchko, A. S. 1988. Aerofotografiia i spetsialnie fotograficheskie issledovaniia. Moskva: Nedra.
Lisetskii, F. N., Terekhin, E. A., Marinina, O. A. 2011. Identifikatsiia elementov prostranstvennoi organizatsii antichnikh agrolandshaftov s pomoshchyu gis-tekhnologii i distantsionnogo zondirovaniia zemli. Uchenie zapiski Tavricheskogo natsionalnogo universiteta imeni V. I. Vernadskogo, 24 (63), 2, p. 8-13.
Manihda, O. V., Hnera, V. A. 2019. Perevahy vykorystannia heoinformatsiinykh tekhnolohii pry fiksatsii arkheolohichnykh obiektiv. Archaeology and Early History of Ukraine, 1 (30), p. 218-230. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12179208.v1
Nikolaenko, G. M. 1985. Mezhevanie polei khersonesskoi khori. Kratkie soobshcheniia instituta arkheologii AN SSSR. 182. Pamiatniki antichnoi arkheologii, p. 11-15.
Potapov, A. A. 2008. Noveishie metodi obrabotki zobrazhenii. Moskva: Fizmatlit.
Priadko, O. O. 2020a. “Busurmenske” horodyshche na r. Ikva. Archaeology and Early History of Ukraine, 2 (35), p. 137-141. https://doi.org/10.37445/adiu.2020.02.09
Priadko, O. O. 2020b. Doslidzhennia horodyshch Pereiaslavskoho Livoberezhzhia za dopomohoiu danykh dystantsiinoho zonduvannia zemli. Prostir v istorychnykh doslidzhenniakh: zbirnyk naukovykh statei, 1, p. 53-66.
Puholovok, Yu. O., Hrechko, D. S., Kariaka, O. V., Rzhevuska, S. S. 2020. Novi dani pro poselenski struktury skifskoho chasu bilia vytokiv r. Poluziria. In: Korost, I. I. (ed.) Arkheolohichni doslidzhennia Bilskoho horodyshcha — 2019: Zbirnyk naukovykh prats. Kyiv-Kotelva: TsP NAN Ukrainy; UTOPIK, p. 213-230.
Sapozhnikov, I. V., Sinelnikov, A. S. 2021. O rimskikh zemlyanikh lineinikh ukrepleniyakh i doroge varvarov bliz Olvii. Starodavnie Prychornomoria, ХІІІ, p. 381-392.
Sonko, S. 2016. Dystantsiini metody ta HIS u pryrodokorystuvanni. Opornyi konspekt lektsii. Dlia aspirantiv spetsialnosti 103 “Nauky pro Zemliu”. UNUS.
Tolstokhatko, V. A. Penkov, V. O. 2013. Konspekt lektsii z kursu “fotohrammetriia ta dystantsiine zonduvannia”. Kharkiv: KhNUMH.
Tomashevskii, A. P., Pavlenko, S. V. 2008. Metodika i praktika izucheniia poselenii srednevekovoi ovruchskoi volosti v ovruchskom proekte. In: Gulyaev, V. I. (ed.) Poselenie kak istoricheskii istochnik (teoreticheskie i metodicheskie podkhodi k izucheniyu poselenii v sovremennoi arkheologii). Tezisi dokladov mezhdunarodnoi nauchnoi konferentsii. Moskva: Ninstitut arkheologii RAN, p. 56-57. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5195170.v1
Tomashevskyi, A. P. 1998. Ovrutskyi kriazh: kompleksne vyvchennia ta zberezhennia istoryko-arkheolohichnoi i paleopryrodnoi spadshchyny (Zavdannia, perspektyvy, struktura proektu). Arheologia, 2, p. 151-155. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5194801.v1
Tomashevskyi, A. P. 2010. Prostorovi ta paleoekolohichni doslidzhennia pivdennoruskykh zemel: rezultaty, novi pidkhody ta perspektyvy. Archaeology and Early History of Ukraine, 1, p. 174-206. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5203912.v1
Tomashevskyi, A. P. 2020 Prostorovyi ta ne invazyvnyi imperatyvy Ovrutskoho proektu. In: Malolitneva, V. K. (ed.)Arkheolohichna spadshchyna ‒ pohliad zghory: pravovi ta orhanizatsiini zasady vykorystannia danykh aerokosmichnoi ziomky dlia okhorony ta doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. Zbirnyk naukovykh prats. Materialy naukovo-praktychnoi konferentsii. Kyiv, Ukraina, 6 lystopada 2020 r. Kyiv: DU “Instytut ekonomiko-pravovykh doslidzhen imeni V. K. Mamutova NAN Ukrainy”, p. 123-137. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14039900.v1
Sherstiuk, V. V. 2015. Virtualni arkheolohichni rozvidky. Archaeology and Early History of Ukraine, 4, p. 148-154.
Shishkin, K. V. 1966. Primenenie aerofotosemki dlia issledovaniia arkheologicheskikh pamiatnikov. Sovetskaia arkheologiia, 3, p. 116-121.
Shishkin, K. V. 1982. Aerometod kak istochnik dlia istoricheskoi topografii Olvii i yee okrestnostei. Sovetskaia arkheologiia, 3, p. 235-242.
Shyshkin, K. V. 1964. Pro vykorystannia aerofotoziomky v arkheolohii. Arheologia, XVII, p. 199-204.
Shyshkin, K. V. 1973. Z praktyky deshyfruvannia aerofotoznimkiv u arkheolohichnykh tsiliakh. Arheologia, 10, p. 32-41.
Shyshkin, K. V. 1985. Planuvannia trypilskykh poselen za danymy aerofotoziomky. Arheologia, 52, p. 72-77.
A/ac.105/1028 report on the united nations/International Astronautical Federation workshop on space technologies applied to the needs of humanity: experience from cases in the Mediterranean area (Naples, Italy, from 28 to 30 September 2012) / Naples, Italy: 2012. [online]. Avaliable at: http://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/psa/schedule/2012/workshop_italy_space_technologies_applied_to_the_needs_of_humanity.html [Date of access: March 27, 2023]
Abate, N., Elfadaly, A., Masini, N. Lasaponara, R. 2020. Multitemporal 2016‒2018 Sentinel-2 Data Enhancement for Landscape
Archaeology: The Case Study of the Foggia Province, Southern Italy. Remote Sensing, 12, No. 8, р. 1309.
Agapiou, A. 2019. Enhancement of Archaeological Proxies at Non-Homogenous Environments in Remotely Sensed Imagery. Sustainability, 11 (12), р. 3339. https://doi.org/10.3390/su11123339
Agapiou, A., Hadjimitsis, D. G., Alexakis, D. D. 2013. Development Of An Image-Based Method For The Detection Of Archaeological Buried Relics Using Multi-Temporal Satellite Imagery. International Journal of Remote Sensing, 34 (16), р. 5979-5996. https://doi.org/10.1080/01431161.2013.803630
Alviz-Meza, A., Vásquez-Coronado, M. H., Delgado-Caramutti, J. G., Blanco-Victorio, D. J. 2022. Bibliometric Analysis Of Fourth Industrial Revolution Applied To Heritage Studies Based On Web Of Science And Scopus Databases From 2016 To 2021. Heritage Science, 10 (1), 189. https://doi.org/10.1186/s40494-022-00821-3
Barber, M. 2011. A History Of Aerial Photography And Archaeology: Mata Hari’s Glass Eye And Other Stories. Swindon: English Heritage.
Drewett, P. L. 1999. Field Archaeology: An Introduction. London: University College London.
Shepherd, E. J. 2006. Il Rilievo Topofotografico Di Ostia Dal Pallone 1911. Archeologia Aerea, 2, p. 15-38.
Harp, E. 1978. Pioneer Cultures Of The Sub-Arctic And The Arctic. Ancient Native Americans. San Francisco: Freeman, р. 115-147.
Karjaka, A. V., 2008. The Demarcation System of the Agricultural Environment of Olbia Pontike. Black Sea Studies. Meeting of cultures, 8, p. 179-190.
Masini, N., Marzo, C., Manzari, P., Belmonte, A., Sabia, C., Lasaponara, R. 2018. On The Characterization Of Temporal And Spatial Patterns Of Archaeological Crop-Marks. Journal of Cultural Heritage, 32, р. 124-132. https://doi.org/10.1016/j.culher.2017.12.009
Alekseeva, N. N., Glushko, Ye. N. 1995. Printsipy opredeleniia vozrasta sovremennykh landshaftov. Izvestiia russkogo geograficheskogo obshchestva, Tom 127, 3, p. 18-23.
Bogomolov, L. A. 1976. Deshifrirovanie aerosnimkov. Moskva: Nedra.
Boltryk, Yu. V., Kariaka, O. V, 2021. Slidy starodavnikh shliakhiv stepovoi Tavrii. Archaeology and Early History of Ukraine, 40(3), p. 199-214. https://doi.org/10.37445/adiu.2021.03.13
Borysov, A. V. 2020. Vykorystannia danykh aero ta kosmichnoi ziomky u arkheolohii Serednoi Naddniprianshchyny. In: Malolitneva, V. K., (hol.red.), Arkheolohichna spadshchyna — pohliad zghory: pravovi ta orhanizatsiini zasady vykorystannia danykh aerokosmichnoi ziomky dlia okhorony ta doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. Zbirnyk naukovykh prats. Materialy naukovo-praktychnoi konferentsii. Kyiv, Ukraina, 6 lystopada 2020 r. Kyiv: DU “Instytut ekonomiko-pravovykh doslidzhen imeni V. K. Mamutova NAN Ukrainy”, p. 138-145. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14255480.v1
Bruiako, I. V., Nazarova, N. P., Petrenko, V. G. 1991. Drevnie kulturnie landshafty na iuge tiligulo-dnestrovskogo mezhdurechia po dannim aerofotosiomki. Severo-Zapadnoe Prichernomore — kontaktnaia zona drevnikh kultur. Kyiv: Naukova dumka, p. 37-44.
Vasilev, S. A. 2003. Avtomatizatsiia vivoda arkheologicheskikh obektov na tsifrovuiu kartu. Problema organizatsii dannikh. Kruglii stol “Geoinformatsionnie tekhnologii v arkheologicheskikh issledovaniyakh”. Sbornik dokladov. Moskva: Nedra.
Viktorov, S. V. 1973. Aerolandshaftnaya indikatsiia posledstviya deyatelnosti cheloveka v pustine. Moskva.
Vovkodav, S. M. 2010. Oblik pamiatok kurhannoho typu zasobamy HIS. Naukovi zapysky NIEZ “Pereiaslav”, 4 (6) Yefremivski chytannia, p. 51-55.
Vovkodav, S. M. 2012. Informatsionnaia sistema kurgannikh nasipei basseina r. Brovarka. Kratkie soobshcheniya Instituta arkheologii RAN, 226. p. 8-16
Vovkodav, S. M. 2015. Do problemy poshuku znivelovanykh sehmentiv “Zmiiovykh” valiv Pereiaslavshchyny. Kraieznavstvo Pereiaslavshchyny: doslidzhennia, problemy, postati. Seriia “Kraieznavcha biblioteka Pereiaslavshchyny”, 3. Materialy kruhloho stolu, 16 zhovtnia 2015 r. m. Pereiaslav-Khmelnytskyi, p. 38-44.
Glushko, Ye. V. 1990. Istoricheskie aspekti kosmicheskogo monitoringa opustinivaniia Priaralia i Mesopotamii. Vestnik Moskovskogo Gosudarstvennogo Universiteta, 3, p. 21-27.
Hnera, V. A. 2012. Zastosuvannia aerofotohrammetrychnykh metodiv dystantsiinoho zonduvannia zemnoi poverkhni v arkheolohii. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 21, p. 76-91. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12174795.v1
Hnera, V. A. 2014a. Analiz vykorystannia dystantsiino pilotovanykh litaiuchykh aparativ u arkheolohichnykh doslidzhenniakh. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 26, p. 16-25. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176901.v1
Hnera, V. A. 2014b. Dosvid vykorystannia materialiv aero- ta kosmichnoi ziomky v istoryko-memorialnii roboti. Nizhynska starovyna: zbirnyk rehionalnoi istorii ta pamiatkoznavstva, 18 (21), p. 10-21. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12177186.v1
Hnera, V. A. 2015. Aerokosmichnyi monitorynh yak instrument pamiatkoznavchykh doslidzhen (na prykladi pamiatok arkheolohii Brusylivskoho raionu Zhytomyrskoi oblasti) Avtoreferat dysertatsii k.i.n. Tsentr pamiatkoznavstva Ukrainskoho tovarystva okhorony pamiatok istorii ta kultury NAN Ukrainy.
Hnera, V. A. 2015a. Monitorynh zakonservovanykh fundamentiv Desiatynnoi tserkvy za dopomohoiu aerofotoziomky. Opus Mixtum, 3, p. 247-255. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176589.v1
Hnera, V. A. 2015b. Pamiatky arkheolohii Brusylivskoho raionu v informatsiinomu kartohrafichnomu blotsi. Pratsi Tsentru pamiatkoznavstva, 28, p. 71-85. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12177198.v1
Hnera, V. A. 2017a. Vykorystannia kosmo- ta aerofotoznimkiv dlia arkheolohichnoi rozvidky busylivskoho raionu. Archaeology and Early History of Ukraine, 1 (22), p. 321-330. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176640.v1
Hnera, V. A. 2017b. Arkheolohichna aerofotoziomka za dopomohoiu kvadrokopteriv. Pytannia istorii nauky i tekhniky, 4, p. 52-60. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12176715.v1
Hnera, V. A. 2019. Aerofotohrametrychne doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. In: Chabai, V. P. (ed.) I Vseukrainskyi arkheolohichnyi zizd: materialy roboty. Kyiv, 2019, p. 19-29. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14495778.v1
Hnera, V. A. 2021. Istoriia doslidzhennia ta suchasnyi stan horodyshcha Hrubske u Zhytomyrskii oblasti. Dubenskyi naukovyi visnyk, 3 : Materialy mizhnarodnoi naukovo-teoretychnoi konferentsii, prysviachenoi 920-richchiu pershoi pysemnoi zghadky pro misto Dubno, p. 67-74. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.18480671.v1
Hnera, V. A., Parakhonia, A. V. 2013. Dystantsiini metody doslidzhennia v arkheolohii. In: Tytova, O. M. (ed.) Chetverti Zarembivski chytannia: materialy Chetvertykh Vseukr. Zarembiv. nauk. chytan “Ukrainske pamiatkoznavstvo: suchasni problemy ta tendentsii”, prysviach. 150-richchiu vid dnia narodzh. akad. V. I. Vernadskoho Zbirnyk naukovykh prats. Kyiv: Tsentr pamiatkoznavstva NAN Ukrainy i UTOPIK, p. 40-51. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12174834.v1
Dovhyi, S. O. Lialko, V. I., Babiichuk, S. M., Kuchma, T. L., Tomchenko, O. V., Yurkiv, L. Ya. 2019. Osnovy dystantsiinoho zonduvannia Zemli: istoriia ta praktychne zastosuvannia: navchalnyi posibnyk. Kyiv: Instytut obdarovanoi dytyny NAPN Ukrainy.
Zemelnyi fond Ukrainy stanom na 1 sichnia 2016 roku ta dynamika yoho zmin u porivnianni z danymy na 1 sichnia 2015 roku – derzhavna sluzhba Ukrainy z pytan heodezii, kartohrafii ta kadastru [online]. https://cherkaska.land.gov.ua/info/zemelnyi-fond-ukrainy-stanom-na-1-sichnia-2016-roku-ta-dynamika-ioho-zmin-u-porivnianni-z-danymy-na-1-sichnia-2015-roku/ [Data zvernennia 27 bereznia 2023].
Ivakin, V. H., Zotsenko, I. V. 2020. Perspektyvy vykorystannia suputnykovykh znimkiv dlia monitorynhu stanu pamiatok kulturnoi spadshchyny. Pamiatkoznavchi studii: problemy, praktyky, perspektyvy rozvytku: zbirnyk naukovykh prats, 1, p. 301-308.
Kariaka, O. V. 2012. Doslidzhennia v Zaporizkii obl. Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 2011, p. 230-231.
Kariaka, O. V. 2015. Systema rozmezhuvannia silskoi terytorii Olvii Pontiiskoi za danymy dystantsiinoho zonduvannia. Archaeology and Early History of Ukraine, 4 (17), p. 140-147.
Kariaka, O. V. 2021. Davni shliakhy bilia Davdovoho Brodu na Inhultsi. Archaeology and Early History of Ukraine, 40 (3), p. 169-174. https://doi.org/10.37445/adiu.2021.03.10
Kariaka, O. V., 2023. Kostiantyn Shyshkin u radianskii arkheolohii. Prostir v istorychnykh doslidzhenniakh, 4, p. 12-21.
Koziuba, V. K. 2012. Vykorystannia aerofotoziomky chasiv druhoi svitovoi viiny dlia vyvchennia horodyshch serednoho podniprovia. In: Konvaliuk, N. V. (ed.) Arkheolohichni doslidzhennia na Kyivshchyni. Materialy I oblasnoi naukovoi konferentsii. Trypillia: 24–25 zhovtnia 2011 roku, p. 93-105.
Kryzhanovskyi, Ye. M., Mokin, V. B., Yashcholt, A. R., Skoryna, L. M. 2015. Systemnyi analiz ta proektuvannia HIS. Elektronnyi navchalnyi posibnyk. Vinnytsia: VNTU.
Kruk, S. 2023. 30% terytorii Ukrainy zaminovano. Za masshtabamy tse yak dvi terytorii derzhavy Avstriia, — Serhii Kruk (Holova DSNS Ukrainy). (2022.11.18, 14:45). Sait Derzhavnoi sluzhby Ukrainy z nadzvychainykh sytuatsii. https://dsns.gov.ua/uk/news/ostanni-novini/30-teritoriyi-ukrayini-zaminovano-za-masstabami-ce-yak-dvi-teritoriyi-derzavi-avstriya-sergii-kruk
Kuchko, A. S. 1988. Aerofotografiia i spetsialnie fotograficheskie issledovaniia. Moskva: Nedra.
Lisetskii, F. N., Terekhin, E. A., Marinina, O. A. 2011. Identifikatsiia elementov prostranstvennoi organizatsii antichnikh agrolandshaftov s pomoshchyu gis-tekhnologii i distantsionnogo zondirovaniia zemli. Uchenie zapiski Tavricheskogo natsionalnogo universiteta imeni V. I. Vernadskogo, 24 (63), 2, p. 8-13.
Manihda, O. V., Hnera, V. A. 2019. Perevahy vykorystannia heoinformatsiinykh tekhnolohii pry fiksatsii arkheolohichnykh obiektiv. Archaeology and Early History of Ukraine, 1 (30), p. 218-230. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.12179208.v1
Nikolaenko, G. M. 1985. Mezhevanie polei khersonesskoi khori. Kratkie soobshcheniia instituta arkheologii AN SSSR. 182. Pamiatniki antichnoi arkheologii, p. 11-15.
Potapov, A. A. 2008. Noveishie metodi obrabotki zobrazhenii. Moskva: Fizmatlit.
Priadko, O. O. 2020a. “Busurmenske” horodyshche na r. Ikva. Archaeology and Early History of Ukraine, 2 (35), p. 137-141. https://doi.org/10.37445/adiu.2020.02.09
Priadko, O. O. 2020b. Doslidzhennia horodyshch Pereiaslavskoho Livoberezhzhia za dopomohoiu danykh dystantsiinoho zonduvannia zemli. Prostir v istorychnykh doslidzhenniakh: zbirnyk naukovykh statei, 1, p. 53-66.
Puholovok, Yu. O., Hrechko, D. S., Kariaka, O. V., Rzhevuska, S. S. 2020. Novi dani pro poselenski struktury skifskoho chasu bilia vytokiv r. Poluziria. In: Korost, I. I. (ed.) Arkheolohichni doslidzhennia Bilskoho horodyshcha — 2019: Zbirnyk naukovykh prats. Kyiv-Kotelva: TsP NAN Ukrainy; UTOPIK, p. 213-230.
Sapozhnikov, I. V., Sinelnikov, A. S. 2021. O rimskikh zemlyanikh lineinikh ukrepleniyakh i doroge varvarov bliz Olvii. Starodavnie Prychornomoria, ХІІІ, p. 381-392.
Sonko, S. 2016. Dystantsiini metody ta HIS u pryrodokorystuvanni. Opornyi konspekt lektsii. Dlia aspirantiv spetsialnosti 103 “Nauky pro Zemliu”. UNUS.
Tolstokhatko, V. A. Penkov, V. O. 2013. Konspekt lektsii z kursu “fotohrammetriia ta dystantsiine zonduvannia”. Kharkiv: KhNUMH.
Tomashevskii, A. P., Pavlenko, S. V. 2008. Metodika i praktika izucheniia poselenii srednevekovoi ovruchskoi volosti v ovruchskom proekte. In: Gulyaev, V. I. (ed.) Poselenie kak istoricheskii istochnik (teoreticheskie i metodicheskie podkhodi k izucheniyu poselenii v sovremennoi arkheologii). Tezisi dokladov mezhdunarodnoi nauchnoi konferentsii. Moskva: Ninstitut arkheologii RAN, p. 56-57. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5195170.v1
Tomashevskyi, A. P. 1998. Ovrutskyi kriazh: kompleksne vyvchennia ta zberezhennia istoryko-arkheolohichnoi i paleopryrodnoi spadshchyny (Zavdannia, perspektyvy, struktura proektu). Arheologia, 2, p. 151-155. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5194801.v1
Tomashevskyi, A. P. 2010. Prostorovi ta paleoekolohichni doslidzhennia pivdennoruskykh zemel: rezultaty, novi pidkhody ta perspektyvy. Archaeology and Early History of Ukraine, 1, p. 174-206. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.5203912.v1
Tomashevskyi, A. P. 2020 Prostorovyi ta ne invazyvnyi imperatyvy Ovrutskoho proektu. In: Malolitneva, V. K. (ed.)Arkheolohichna spadshchyna ‒ pohliad zghory: pravovi ta orhanizatsiini zasady vykorystannia danykh aerokosmichnoi ziomky dlia okhorony ta doslidzhennia arkheolohichnoi spadshchyny. Zbirnyk naukovykh prats. Materialy naukovo-praktychnoi konferentsii. Kyiv, Ukraina, 6 lystopada 2020 r. Kyiv: DU “Instytut ekonomiko-pravovykh doslidzhen imeni V. K. Mamutova NAN Ukrainy”, p. 123-137. https://doi.org/10.6084/m9.figshare.14039900.v1
Sherstiuk, V. V. 2015. Virtualni arkheolohichni rozvidky. Archaeology and Early History of Ukraine, 4, p. 148-154.
Shishkin, K. V. 1966. Primenenie aerofotosemki dlia issledovaniia arkheologicheskikh pamiatnikov. Sovetskaia arkheologiia, 3, p. 116-121.
Shishkin, K. V. 1982. Aerometod kak istochnik dlia istoricheskoi topografii Olvii i yee okrestnostei. Sovetskaia arkheologiia, 3, p. 235-242.
Shyshkin, K. V. 1964. Pro vykorystannia aerofotoziomky v arkheolohii. Arheologia, XVII, p. 199-204.
Shyshkin, K. V. 1973. Z praktyky deshyfruvannia aerofotoznimkiv u arkheolohichnykh tsiliakh. Arheologia, 10, p. 32-41.
Shyshkin, K. V. 1985. Planuvannia trypilskykh poselen za danymy aerofotoziomky. Arheologia, 52, p. 72-77.
A/ac.105/1028 report on the united nations/International Astronautical Federation workshop on space technologies applied to the needs of humanity: experience from cases in the Mediterranean area (Naples, Italy, from 28 to 30 September 2012) / Naples, Italy: 2012. [online]. Avaliable at: http://www.unoosa.org/oosa/en/ourwork/psa/schedule/2012/workshop_italy_space_technologies_applied_to_the_needs_of_humanity.html [Date of access: March 27, 2023]
Abate, N., Elfadaly, A., Masini, N. Lasaponara, R. 2020. Multitemporal 2016‒2018 Sentinel-2 Data Enhancement for Landscape
Archaeology: The Case Study of the Foggia Province, Southern Italy. Remote Sensing, 12, No. 8, р. 1309.
Agapiou, A. 2019. Enhancement of Archaeological Proxies at Non-Homogenous Environments in Remotely Sensed Imagery. Sustainability, 11 (12), р. 3339. https://doi.org/10.3390/su11123339
Agapiou, A., Hadjimitsis, D. G., Alexakis, D. D. 2013. Development Of An Image-Based Method For The Detection Of Archaeological Buried Relics Using Multi-Temporal Satellite Imagery. International Journal of Remote Sensing, 34 (16), р. 5979-5996. https://doi.org/10.1080/01431161.2013.803630
Alviz-Meza, A., Vásquez-Coronado, M. H., Delgado-Caramutti, J. G., Blanco-Victorio, D. J. 2022. Bibliometric Analysis Of Fourth Industrial Revolution Applied To Heritage Studies Based On Web Of Science And Scopus Databases From 2016 To 2021. Heritage Science, 10 (1), 189. https://doi.org/10.1186/s40494-022-00821-3
Barber, M. 2011. A History Of Aerial Photography And Archaeology: Mata Hari’s Glass Eye And Other Stories. Swindon: English Heritage.
Drewett, P. L. 1999. Field Archaeology: An Introduction. London: University College London.
Shepherd, E. J. 2006. Il Rilievo Topofotografico Di Ostia Dal Pallone 1911. Archeologia Aerea, 2, p. 15-38.
Harp, E. 1978. Pioneer Cultures Of The Sub-Arctic And The Arctic. Ancient Native Americans. San Francisco: Freeman, р. 115-147.
Karjaka, A. V., 2008. The Demarcation System of the Agricultural Environment of Olbia Pontike. Black Sea Studies. Meeting of cultures, 8, p. 179-190.
Masini, N., Marzo, C., Manzari, P., Belmonte, A., Sabia, C., Lasaponara, R. 2018. On The Characterization Of Temporal And Spatial Patterns Of Archaeological Crop-Marks. Journal of Cultural Heritage, 32, р. 124-132. https://doi.org/10.1016/j.culher.2017.12.009
Переглядів анотації: 463 Завантажень PDF: 485
Опубліковано
2024-09-27
Номер
Розділ
Методи археологiчних дослiджень
Авторське право (c) 2024 Археологія
Ця робота ліцензується відповідно до Creative Commons Attribution-NonCommercial-NoDerivatives 4.0 International License.
Це стаття відкритого доступу за ліцензією CC BY-NC-ND 4.0
