Малюнки на постаментах половецьких статуй у світлі релігійних уявлень давніх тюрків
Ключові слова:
половецькі статуї, семантика, антропоморфні зображення, зооморфні зображення, вершники, шамани, трилисник.
Анотація
У статті розглянуті відомі на цей час зображення на зворотному боці постаментів половецьких кам’яних статуй. Встановлено, що тип зображень залежить від статі та типу кам’яної скульптури. Семантика зображень пов’язана з релігійними уявленнями давніх тюрків
Посилання
Bayar D. Izucheniye odezhdy srednevekovykh mongolov po fer kamennykh izvayaniy. Arkheologiyn sudlal. Studia archeologica instituti historiae academiae scientiarum Mongoli. Ulaanbaatar, 1999, рр. 121-134.
Boyl D.E. Tyurkskiy i mongolskiy shamanizm v srednevekovye. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. 2008, vol. 6, рр. 341-350.
Churilova L.N. O semantike risunkov na polovetskikh izvayaniyakh. Issledovaniya po arkheologii Podneprovya. Dnepropetrovsk, 1990, pp. 124-137.
Dashkevich Y.R., Tryyarski E. Kamennyye baby Prichernomorskikh stepey: kollektsiya iz Askanii-Nova. Vrotslav, 1982.
Eliade M. Shamanizm: arkhaicheskiye tekhniki ekstaza. Kyiv, 2000.
Evarnitskiy D.I. Kamennyye baby. Istoricheskiy vestnik. Iul. Sankt-Peterburg, 1890, vol. 10, pp. 184-194.
Fedorov-Davydov G.A. Kochevniki Vostochnoy Yevropy pod vlastyu zolotoordynskikh khanov. Moskva, 1966.
Golden P.B. Religiya kypchakov srednevekovoy Yevrazii. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Zolotoordynskoye vremya. Donetsk, 2008, vol. 6, рр. 309-340.
Gorodtsov V.A. Rezultaty arkheologicheskikh issledovaniy v Izyumskom uyezde Kharkovskoy gubernii. Trudy ХІІ Arkheologicheskogo syezda. Moskva, 1905, vol. 1, рр. 174-225.
Heraskova L.S. Skulptura serednovichnykh kochovykiv stepiv Skhidnoi Yevropy: monohrafiya. Kyiv, 1991.
Kazakevich V.A. Nadmogilnyye statui v Dari-Gange. Materialy po issledovaniyu Mongolskoy i Tanguto-Tuvinskoy Narodnykh respublik i Buryat-Mongolskoy ASSR.Leningrad, 1930.
Klyashtornyy S.G. Moisey Kalankatuyskiy o verovaniyakh tyurkskikh plemen.Istoriko-filologicheskiy zhurnal. Yerevan, 1999, vol. 1, рр. 290-300.
Kubarev V.D. Drevniye izvayaniya Altaya (Olennyye kamni). Novosibirsk, 1979.
Kvitnitskiy M.V. Potryaseniya v dukhovnoy kulture polovtsev Vostochnoy Yevropy ХIII-XIV vv. (po dannym arkheologii). Stratum plus. 2016, no. 6, рр. 45-68.
Melnykova A.O. Do pytannya pro interpretatsiiu zobrazhennia na sklyanii vstavtsi z Mayatskoho horodyshcha. Serednovichni starozhytnosti Tsentralno-Skhidnoi Yevropy. Materialy ХІІ Mizhnarodnoi studentskoi naukovoi arkheolohichnoi konferentsii. Chernihiv, 12-14 kvitnya 2013 r. Chernihiv, 2013, рр. 103-104.
Pletneva S.A. Polovetskiye kamennyye izvayaniya. Svod arkheologicheskikh istochnikov. Moskva, 1974, vol. E4-2.
Pletneva S.A. Polovtsy. Moskva, 1990.
Pletneva S.A. Risunki na stenakh Mayatskogo gorodishcha. Mayatskoye gorodishche. Moskva, 1984, pp. 60-67.
Polidovich Y.B., Usachuk A.N. Vtoraya zhizn srednevekovykh kamennykh izvayaniy. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Polovetskoye vremya. Donetsk, 2012, vol. 10, pp. 199-260.
Potapov L.P. Umay - bozhestvo drevnikh tyurkov v svete etnograficheskikh dannykh. Tyurkologicheskiy sbornik. Moskva, 1973, pp. 265-285.
Potapov L.P. Etnicheskiy sostav i proiskhozhdeniye altaytsev. Istoriko-etnograficheskiy ocherk. Leningrad, 1969.
Povest vremennykh let. Moskva; Leningrad, 1950, vol. 1.
Pustovalov S.Z. Polovetskoye svyatilishche u sela Vyvodovo. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Polovetskoye vremya. Donetsk, 2012, vol. 10, pp. 85-94.
Religii Tsentralnoy Azii i Azerbaydzhana. Traditsionnyye verovaniya i shamanizm. Samarkand, 2016, vol. 1.
Satlayev S.A. Kocha-Kan - starinnyy obryad isprashivaniya plodorodiya u kumandintsev. Religioznyye predstavleniya i obryady narodov Sibiri v ХІХ v. - nach. XX v. Leningrad, 1971, pp. 130-141.
Shvetsov M. L. Stela V-VII vv. iz Priazovya. Sovetskaya arkheologiya. 1980, no. 4, pp. 268-269.
Tekeyeva L.K. Olen v traditsionnom mirovozzrenii tyurkoyazychnykh narodov Severnogo Kavkaza. Istoricheskiye, filosofskiye, politicheskiye i yuridicheskiye nauki, kulturologiya i iskusstvovedeniye. Voprosy teorii i praktiki. Tambov, 2008, no. 8, ch. 1, pp. 189-192.
Yastrebov V.N. Kamennaya baba. Trudy Moskovskogo arkheologicheskogo obshchestva. Moskva, 1886, vol. 11, no. 2, p. 87.
Veselovskiy N.I. Sovremennoye sostoyaniye voprosa o “Kamennykh babakh” ili “Balbalakh”. Zapiski Odesskogo obshchestva istorii i drevnostey. Odesa, 1915, vol. 32.
Voytov V.Y. Drevnetyurkskiy panteon i model mirozdaniya v kultovo-pominalnykh pamyatnikakh Mongolii VІ-VІІІ vv. Moskva, 1996.
Boyl D.E. Tyurkskiy i mongolskiy shamanizm v srednevekovye. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. 2008, vol. 6, рр. 341-350.
Churilova L.N. O semantike risunkov na polovetskikh izvayaniyakh. Issledovaniya po arkheologii Podneprovya. Dnepropetrovsk, 1990, pp. 124-137.
Dashkevich Y.R., Tryyarski E. Kamennyye baby Prichernomorskikh stepey: kollektsiya iz Askanii-Nova. Vrotslav, 1982.
Eliade M. Shamanizm: arkhaicheskiye tekhniki ekstaza. Kyiv, 2000.
Evarnitskiy D.I. Kamennyye baby. Istoricheskiy vestnik. Iul. Sankt-Peterburg, 1890, vol. 10, pp. 184-194.
Fedorov-Davydov G.A. Kochevniki Vostochnoy Yevropy pod vlastyu zolotoordynskikh khanov. Moskva, 1966.
Golden P.B. Religiya kypchakov srednevekovoy Yevrazii. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Zolotoordynskoye vremya. Donetsk, 2008, vol. 6, рр. 309-340.
Gorodtsov V.A. Rezultaty arkheologicheskikh issledovaniy v Izyumskom uyezde Kharkovskoy gubernii. Trudy ХІІ Arkheologicheskogo syezda. Moskva, 1905, vol. 1, рр. 174-225.
Heraskova L.S. Skulptura serednovichnykh kochovykiv stepiv Skhidnoi Yevropy: monohrafiya. Kyiv, 1991.
Kazakevich V.A. Nadmogilnyye statui v Dari-Gange. Materialy po issledovaniyu Mongolskoy i Tanguto-Tuvinskoy Narodnykh respublik i Buryat-Mongolskoy ASSR.Leningrad, 1930.
Klyashtornyy S.G. Moisey Kalankatuyskiy o verovaniyakh tyurkskikh plemen.Istoriko-filologicheskiy zhurnal. Yerevan, 1999, vol. 1, рр. 290-300.
Kubarev V.D. Drevniye izvayaniya Altaya (Olennyye kamni). Novosibirsk, 1979.
Kvitnitskiy M.V. Potryaseniya v dukhovnoy kulture polovtsev Vostochnoy Yevropy ХIII-XIV vv. (po dannym arkheologii). Stratum plus. 2016, no. 6, рр. 45-68.
Melnykova A.O. Do pytannya pro interpretatsiiu zobrazhennia na sklyanii vstavtsi z Mayatskoho horodyshcha. Serednovichni starozhytnosti Tsentralno-Skhidnoi Yevropy. Materialy ХІІ Mizhnarodnoi studentskoi naukovoi arkheolohichnoi konferentsii. Chernihiv, 12-14 kvitnya 2013 r. Chernihiv, 2013, рр. 103-104.
Pletneva S.A. Polovetskiye kamennyye izvayaniya. Svod arkheologicheskikh istochnikov. Moskva, 1974, vol. E4-2.
Pletneva S.A. Polovtsy. Moskva, 1990.
Pletneva S.A. Risunki na stenakh Mayatskogo gorodishcha. Mayatskoye gorodishche. Moskva, 1984, pp. 60-67.
Polidovich Y.B., Usachuk A.N. Vtoraya zhizn srednevekovykh kamennykh izvayaniy. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Polovetskoye vremya. Donetsk, 2012, vol. 10, pp. 199-260.
Potapov L.P. Umay - bozhestvo drevnikh tyurkov v svete etnograficheskikh dannykh. Tyurkologicheskiy sbornik. Moskva, 1973, pp. 265-285.
Potapov L.P. Etnicheskiy sostav i proiskhozhdeniye altaytsev. Istoriko-etnograficheskiy ocherk. Leningrad, 1969.
Povest vremennykh let. Moskva; Leningrad, 1950, vol. 1.
Pustovalov S.Z. Polovetskoye svyatilishche u sela Vyvodovo. Stepi Yevropy v epokhu Srednevekovya. Polovetskoye vremya. Donetsk, 2012, vol. 10, pp. 85-94.
Religii Tsentralnoy Azii i Azerbaydzhana. Traditsionnyye verovaniya i shamanizm. Samarkand, 2016, vol. 1.
Satlayev S.A. Kocha-Kan - starinnyy obryad isprashivaniya plodorodiya u kumandintsev. Religioznyye predstavleniya i obryady narodov Sibiri v ХІХ v. - nach. XX v. Leningrad, 1971, pp. 130-141.
Shvetsov M. L. Stela V-VII vv. iz Priazovya. Sovetskaya arkheologiya. 1980, no. 4, pp. 268-269.
Tekeyeva L.K. Olen v traditsionnom mirovozzrenii tyurkoyazychnykh narodov Severnogo Kavkaza. Istoricheskiye, filosofskiye, politicheskiye i yuridicheskiye nauki, kulturologiya i iskusstvovedeniye. Voprosy teorii i praktiki. Tambov, 2008, no. 8, ch. 1, pp. 189-192.
Yastrebov V.N. Kamennaya baba. Trudy Moskovskogo arkheologicheskogo obshchestva. Moskva, 1886, vol. 11, no. 2, p. 87.
Veselovskiy N.I. Sovremennoye sostoyaniye voprosa o “Kamennykh babakh” ili “Balbalakh”. Zapiski Odesskogo obshchestva istorii i drevnostey. Odesa, 1915, vol. 32.
Voytov V.Y. Drevnetyurkskiy panteon i model mirozdaniya v kultovo-pominalnykh pamyatnikakh Mongolii VІ-VІІІ vv. Moskva, 1996.
Переглядів анотації: 408 Завантажень PDF: 408
Опубліковано
2018-12-22
Номер
Розділ
Статті
