Городища уличів у Середньому Побужжі
Ключові слова:
городища, топографія, планіграфія, фортифікація, укріплення, селища, культурний шар, матеріальна культура, уличі, Південний Буг, Давня Русь.
Анотація
Розглядаються городища ІХ—ХІ ст., зосереджені в середній течії Південного Бугу, які більшість дослідників ототожнюють з літописними уличами. Аналізуються особливості геоморфологічного та топографічного положення укріплень, їх хронологія та етнокультурна приналежність, устрій способу захищеного водопостачання, особливості матеріальної культури та історична доля людності окремого історико-соціального племінного організму. Представлено реєстр улицьких городищ Південного Побужжя, укладений автором.
Посилання
Antonovich V.B. Arkheologicheskaia karta Kyivskoi gubernii (Prilozheniie k XV t. «Drevnosti»). Moskva: Tipografiia M.G. Volchaninova, 1895.
Artamonov M.I. Arkheologicheskiie pamiatniki Yuzhnoi Podolii (Po materialam Yu. Podolskoi еkspeditsii 1946 g.). Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1946/12.
Artamonov M.I. Arkheologicheskiie issledovaniia v Podolii v 1947 g. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1947/13.
Artamonov M. Pivdennopodilska ekspedytsiia (Poperednie povidomlennia). Arkheolohichni pamiatky URSR, 1949, vol. I., pp. 257-262.
Berezovets D.T. Rozvidka u verkhiviakh Pivdennoho Buhu. Arkheolohichni pamiatky URSR, 1952, vol. III, pp. 207-219.
Biliashivskyi M.T. Doslidy na horodyshchi bilia s. Borysivky Lynetskoho raionu (Lypovetskoho povitu) na Kyivshchyni [teper Vinnyts. obl.]. Korotke zvidomlennia Vseukrainskoho arkheolohichnoho komitetu za 1925 rik, Kyiv, 1926, pp. 67-71.
Guldman V.K. Pamiatniki stariny v Podolii: Materialy dlia sostavleniia arkheologicheskoi karty Podolskoi gubernii, Kamenets-Podolsk, 1901.
Khavliuk P.I. Drevnioruski horodyshcha na Pivdennomu Buzi. V.I. Bidzilia (Ed.) Sloviano-ruski starozhytnosti. Kyiv: Naukova dumka, 1969, pp. 156-174.
Khavliuk P.I. Zvit pro rozkopky pizniozarubynetskoho poselennia Rakhny, Haisynskoho r-nu, ta Ulytskoho horodyshcha X-XI st. bilia s. Sazhky, Nemyrivskoho r-nu, Vinnytskoi obl. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1970/75.
Khavliuk P.I. Zemlia ulychiv X-XI stolit. Materialy tretioi Podilskoi istoryko-kraieznavchoi konferentsii. Lviv: Kameniar, 1970, pp. 134-136.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro arkheolohichni doslidzhennia na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1971 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1971/70.
Khavliuk P.I. Ulichskoie gorodishche X-XI vv. u s. Sazhky na Vinnichine. Arkheologicheskiie otkrytiia 1970 goda. Moskva: Nauka, 1971, p. 294.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro rozkopky arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia u 1972 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1972/78.
Khavliuk P.I. Materialy iz gorodishch ulichei na Yuzhnom Buge. Arkheologicheskiie otkrytiia 1971 goda. Moskva: Nauka, 1972, pp. 380-381.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu 1973 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1973/82.
Khavliuk P.I. Zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1974 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1974/86.
Khavliuk P.I. Zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1975/35.
Khavliuk P.I. Basein Pivdennoho Buhu. Kultura skhidnykh slovian druhoi polovyny I tysiacholittia n.e. Arkheolohiia Ukrainskoi RSR. vol. 3.: V.P. Dovzhenok (Ed.) Rannioslovianskyi ta davnoruskyi periody. Kyiv: Naukova dumka, 1975, pp. 113-119.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1976 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1976/103.
Khavliuk P.I. Issledovaniia Yuzhnobugskoi ekspeditsyi. Arkheologicheskiie otkrytiia 1975 goda. Moskva: Nauka, 1976, pp. 400-401.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1977 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1977/76.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1978 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1978/54.
Khavliuk P.I. Issledovaniie slavianskikh pamiatnikov na Yuzhnom Buge. Arkheologicheskiie otkrytiia 1977 goda. Moskva: Nauka, 1978, pp. 394-395.
Khavliuk P.I. Horodyshche Chervone. Arkheologicheskiie otkrytiia 1980 goda. Moskva: Nauka, 1981, p. 316.
Khavliuk P.I. Horodyshche ulychiv na Nemyrivshchyni. Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 1991 roku. Lutsk: Nadstyria, 1993, pp. 124-126.
Khavliuk P.I., Zhurakovskii B.S. Issledovaniia v Vinnitskoi oblasti. Arkheologicheskiie otkrytiia 1972 goda. Moskva: Nauka, 1973, pp. 342-344.
Korzukhina G.F. Russkiie klady IХ-ХIII vv. Moskva-Leninhrad: Izdatelstvo Aakademii nauk SSSR, 1954.
Kuchera M.P., Yura R.O. Obstezhennia horodyshch i zamchyshch na Podilli. Arkheolohichni doslidzhennia na Ukraini v 1969 r. Kyiv: Naukova dumka, 1972, iss. IV, pp. 382-386.
Kuchera M.P., Yura R.O. Zvit pro robotu Podilskoho rozvidzahonu 1969 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1969/36.
Linka-Heppener N. Kopylivskyi skarb. Arkheolohiia, 1948, vol. II, pp. 182-191.
Novgorodskaia pervaia letopis starshego i mladshego izvodov (Ed. by A.N. Nasonov). Moskva-Leninhrad: Izdatelstvo AN SSSR, 1950.
Rybakov B.A. Ulichi (Istoriko-geograficheskiie zametki). Kratkiie soobshcheniia Instituta istorii materialnoi kultury, 1951, iss. 35, pp. 3-17.
Svedeniia 1873 g. o gorodishchakh i kurganakh. Zapiski Imperatorskogo Russkogo arkheologicheskogo obshchestva. Novaia seriia. Sankt-Рeterburg: Tipografiia I.N. Skorokhodova, 1896, vol. 8, iss. 1/2, pp. 237-312.
Setsynskii Ye.I. Arkheologicheskaia karta Podolskoi gubernii. P.S. Uvarova S.S. Slutskii (Eds.) Trudy XI Arkheologicheskogo siezda v Kyive. Moskva: Tipografiia G. Lissnera i A. Geshelia, 1901, vol. I, pp. 197-354.
Artamonov M.I. Arkheologicheskiie pamiatniki Yuzhnoi Podolii (Po materialam Yu. Podolskoi еkspeditsii 1946 g.). Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1946/12.
Artamonov M.I. Arkheologicheskiie issledovaniia v Podolii v 1947 g. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1947/13.
Artamonov M. Pivdennopodilska ekspedytsiia (Poperednie povidomlennia). Arkheolohichni pamiatky URSR, 1949, vol. I., pp. 257-262.
Berezovets D.T. Rozvidka u verkhiviakh Pivdennoho Buhu. Arkheolohichni pamiatky URSR, 1952, vol. III, pp. 207-219.
Biliashivskyi M.T. Doslidy na horodyshchi bilia s. Borysivky Lynetskoho raionu (Lypovetskoho povitu) na Kyivshchyni [teper Vinnyts. obl.]. Korotke zvidomlennia Vseukrainskoho arkheolohichnoho komitetu za 1925 rik, Kyiv, 1926, pp. 67-71.
Guldman V.K. Pamiatniki stariny v Podolii: Materialy dlia sostavleniia arkheologicheskoi karty Podolskoi gubernii, Kamenets-Podolsk, 1901.
Khavliuk P.I. Drevnioruski horodyshcha na Pivdennomu Buzi. V.I. Bidzilia (Ed.) Sloviano-ruski starozhytnosti. Kyiv: Naukova dumka, 1969, pp. 156-174.
Khavliuk P.I. Zvit pro rozkopky pizniozarubynetskoho poselennia Rakhny, Haisynskoho r-nu, ta Ulytskoho horodyshcha X-XI st. bilia s. Sazhky, Nemyrivskoho r-nu, Vinnytskoi obl. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1970/75.
Khavliuk P.I. Zemlia ulychiv X-XI stolit. Materialy tretioi Podilskoi istoryko-kraieznavchoi konferentsii. Lviv: Kameniar, 1970, pp. 134-136.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro arkheolohichni doslidzhennia na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1971 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1971/70.
Khavliuk P.I. Ulichskoie gorodishche X-XI vv. u s. Sazhky na Vinnichine. Arkheologicheskiie otkrytiia 1970 goda. Moskva: Nauka, 1971, p. 294.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro rozkopky arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia u 1972 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1972/78.
Khavliuk P.I. Materialy iz gorodishch ulichei na Yuzhnom Buge. Arkheologicheskiie otkrytiia 1971 goda. Moskva: Nauka, 1972, pp. 380-381.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu 1973 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1973/82.
Khavliuk P.I. Zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1974 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1974/86.
Khavliuk P.I. Zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1975/35.
Khavliuk P.I. Basein Pivdennoho Buhu. Kultura skhidnykh slovian druhoi polovyny I tysiacholittia n.e. Arkheolohiia Ukrainskoi RSR. vol. 3.: V.P. Dovzhenok (Ed.) Rannioslovianskyi ta davnoruskyi periody. Kyiv: Naukova dumka, 1975, pp. 113-119.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1976 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1976/103.
Khavliuk P.I. Issledovaniia Yuzhnobugskoi ekspeditsyi. Arkheologicheskiie otkrytiia 1975 goda. Moskva: Nauka, 1976, pp. 400-401.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1977 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1977/76.
Khavliuk P.I. Naukovyi zvit pro doslidzhennia arkheolohichnykh pamiatok na terytorii Pivdennoho Pobuzhzhia ekspedytsiieiu Vinnytskoho pedinstytutu v 1978 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1978/54.
Khavliuk P.I. Issledovaniie slavianskikh pamiatnikov na Yuzhnom Buge. Arkheologicheskiie otkrytiia 1977 goda. Moskva: Nauka, 1978, pp. 394-395.
Khavliuk P.I. Horodyshche Chervone. Arkheologicheskiie otkrytiia 1980 goda. Moskva: Nauka, 1981, p. 316.
Khavliuk P.I. Horodyshche ulychiv na Nemyrivshchyni. Arkheolohichni doslidzhennia v Ukraini 1991 roku. Lutsk: Nadstyria, 1993, pp. 124-126.
Khavliuk P.I., Zhurakovskii B.S. Issledovaniia v Vinnitskoi oblasti. Arkheologicheskiie otkrytiia 1972 goda. Moskva: Nauka, 1973, pp. 342-344.
Korzukhina G.F. Russkiie klady IХ-ХIII vv. Moskva-Leninhrad: Izdatelstvo Aakademii nauk SSSR, 1954.
Kuchera M.P., Yura R.O. Obstezhennia horodyshch i zamchyshch na Podilli. Arkheolohichni doslidzhennia na Ukraini v 1969 r. Kyiv: Naukova dumka, 1972, iss. IV, pp. 382-386.
Kuchera M.P., Yura R.O. Zvit pro robotu Podilskoho rozvidzahonu 1969 r. Naukovyi arkhiv Instytutu arkheolohii Natsionalnoi akademii nauk Ukrainy, f. 64, no. 1969/36.
Linka-Heppener N. Kopylivskyi skarb. Arkheolohiia, 1948, vol. II, pp. 182-191.
Novgorodskaia pervaia letopis starshego i mladshego izvodov (Ed. by A.N. Nasonov). Moskva-Leninhrad: Izdatelstvo AN SSSR, 1950.
Rybakov B.A. Ulichi (Istoriko-geograficheskiie zametki). Kratkiie soobshcheniia Instituta istorii materialnoi kultury, 1951, iss. 35, pp. 3-17.
Svedeniia 1873 g. o gorodishchakh i kurganakh. Zapiski Imperatorskogo Russkogo arkheologicheskogo obshchestva. Novaia seriia. Sankt-Рeterburg: Tipografiia I.N. Skorokhodova, 1896, vol. 8, iss. 1/2, pp. 237-312.
Setsynskii Ye.I. Arkheologicheskaia karta Podolskoi gubernii. P.S. Uvarova S.S. Slutskii (Eds.) Trudy XI Arkheologicheskogo siezda v Kyive. Moskva: Tipografiia G. Lissnera i A. Geshelia, 1901, vol. I, pp. 197-354.
Переглядів анотації: 353 Завантажень PDF: 544
Опубліковано
2017-12-22
Номер
Розділ
Статті
