Мезолітичні витоки перших індоєвропейських культур Європи за даними археології
Ключові слова:
індоєвропейці, мезолітичний субстрат, балтійська культурна провінція, культури маглемезе, маріупольська, середньостогівська, лійчастого посуду, ямна.
Анотація
У статті розглянуто спільне мезо-неолітичне підґрунтя найдавніших індоєвропейських культур України (Маріуполь, Середній Стіг) та Центральної Європи (культура лійчастого посуду, кулястих амфор) IV тис. до н. е. Археологічні матеріали свідчать, що спільний культурно-генетичний субстрат найдавніших індоєвропейців Європи сформувався в VI—V тис. до н. е. внаслідок міграції на схід мезолітичної людності Західної Балтії через територію Польщі та Полісся до Середнього Дніпра й далі до Сіверського Дінця.
Посилання
Bagniewski Z. O mesolicie Pojerza Dranskego. Acta Universitatis Wratislaviensis, no. 1509. Studia archeologicne XXIV. Wroclaw, 1993, pp. 33-55.
Clark G. The earlier stone age settlement of Scandinavia. Cambridge, 1975.
Clark G. The mesolithic settlement in Northern Europe. Cambridge, 1936.
Danylenko V.N. Eneolit Ukrainy. Kyiv, 1974.
Gimbutas M. The kurgan culture. Actes du VII CIPP. Prague, 1970.
Gokhman I.I. Naselenie Ukrainy v epokhu mezolita i neolita (Antropologicheskii ocherk). Moskva, 1966.
Haak W., Lazaridis I., Pattersen N., Rohland N., Mallick S., Llamas B. et al. Massive migration from the steppes was a source for Indo-European Languages in Europe. Nature. 2015, no. 522, pp. 207-211. https://doi.org/10.1038/nature14317
Koltsov L.V. Finalnyi paleolit i mezolit Yuzhnoi i Vostochnoi Pribaltiki. Moskva, 1977.
Koncha S.V. Perspektivy etnogenetichnykh rekonstruktsii za kamianoi doby (Materialy indoievropeistiki). Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2004, iss. 5, pp. 191-203.
Konduktorova T.S. Antropologiia naseleniia Ukrainy mezolita, neolita i epokhi bronzy. Moskva, 1973.
Kozlowski S.K. Cultural differentiation of Europe from 10 th to 5 th millenium B.C. Warsaw, 1975.
Kozlowski S.K. Introduction to the history of Europe in early Holocene. The mezolithic in Europe. Warszawa, 1973, pp. 331-366.
Lelekov A.A. K noveishemu resheniiu indoevropeiskoi problem. Vestnik drevnei istorii. 1982, no. 3, pp. 31-37
Potekhina I.D. Naselenie Ukrainy v epokhy neolita i rannego eneolita po antropologicheskim dannym. Kyiv, 1999.
Prahistoria ziem Polskich. Paleolit i mesolit. Warszawa, 1975, vol. 1.
Rassamakin Yu.Ya. Stepi Prychornomoria v konteksti rozvytku pershykh zemlerobskykh kultur. Arkheolohiia. 2004, no. 2, pp. 3-26.
Rimantene R.K. Paleolit i mezolit Litvy. Vilnius, 1971.
Telehin D.Ya. Neoliticheskie mogilniki mariupolskogo tipa. Kyiv, 1991.
Vasiliev I.B. Khvalinskaia eneoliticheskaia kultura Volgo-Uralskoi stepi. Voprosy arkheologii Povolzhia. Samara, 2003, iss. 3, pp. 61-99.
Wieckowska H. Outline of the Division of cultures of the Polish Mesolithic. The mesolithic in Europe. Warsawa, 1973, pp. 595-612.
Zalizniak L.L. Finalnyi paleolit i mezolit kontynentalnoi Ukrainy. Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2005, iss. 8.
Zalizniak L.L. Finalnyi paleolit Pivnichnoho-Zakhodu Skhidnoi Evropy. Kyiv, 1999.
Zalizniak L.L. Kulturno-istorychni provintsii Ukrainy u pervisnu dobu. Arkheolohiia. 2006, no. 3, pp. 3-15.
Zalizniak L.L. Mezolit Yugo-Vostochnogo Polesia. Kyiv, 1984.
Zalizniak L.L. Mezolit zakhodu Skhidnoi Evropy. Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2009, iss. 12.
Zalizniak L.L. Mezolitychni pamiatky typu Tatsenky-Kudlaivka. Arkheolohiia. 1976, iss. 20, pp. 60-66.
Zalizniak L.L. Narysy starodavnoi istorii Ukrainy. Kyiv, 1994.
Zalizniak L.L. Naselenie Polesia v mezolite. Kyiv, 1991.
Zalizniak L.L. Okhotniki na severnogo olenia Ukrainskogo Polesia v epokhu finalnogo paleolita. Kyiv, 1989.
Zalizniak L.L. Peredistoriia Ukrainy X-V tys. do n. e. Kyiv, 1998.
Zalizniak L.L. Rudoostrivska mezolitychna kultura. Arkheolohiia. 1978, iss. 25, pp. 12-21.
Zalizniak L.L. Starodavnia istoriia Ukrainy. Kyiv, 2012.
Zalizniak L.L. Vid sklaviniv do ukrainskoi natsii. Kyiv, 1997.
Zaliznyak L. The late mesolithic and neolithic subbase of Indo-Europeans. The Indo-Europeanization of Nothern Europe. Vilnus, 1994, p. 32.
Zaliznyak L. The late mesolithic subbase of the Ukrainian Neolithic. Beyond Balkanization (Baltic-Pontic Studies). 1998, vol. 5, pp. 120-145.
Zaliznyak L.L. Mesolithic forest hunters in Ukrainian Polessye. Oxford, 1997.
Zaliznyak L.L. The primary population of East European North according to archaeology data. The Roots of Peoples and Languages of Northern Eurasia IV. Oulu, 2002, pp. 301-317.
Zaliznyak L.L. Ukraine and the Problem of the Indo-European Original Motherland. Arkhaeology in Ukraine. Kyiv; Ostin, 2005.
Clark G. The earlier stone age settlement of Scandinavia. Cambridge, 1975.
Clark G. The mesolithic settlement in Northern Europe. Cambridge, 1936.
Danylenko V.N. Eneolit Ukrainy. Kyiv, 1974.
Gimbutas M. The kurgan culture. Actes du VII CIPP. Prague, 1970.
Gokhman I.I. Naselenie Ukrainy v epokhu mezolita i neolita (Antropologicheskii ocherk). Moskva, 1966.
Haak W., Lazaridis I., Pattersen N., Rohland N., Mallick S., Llamas B. et al. Massive migration from the steppes was a source for Indo-European Languages in Europe. Nature. 2015, no. 522, pp. 207-211. https://doi.org/10.1038/nature14317
Koltsov L.V. Finalnyi paleolit i mezolit Yuzhnoi i Vostochnoi Pribaltiki. Moskva, 1977.
Koncha S.V. Perspektivy etnogenetichnykh rekonstruktsii za kamianoi doby (Materialy indoievropeistiki). Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2004, iss. 5, pp. 191-203.
Konduktorova T.S. Antropologiia naseleniia Ukrainy mezolita, neolita i epokhi bronzy. Moskva, 1973.
Kozlowski S.K. Cultural differentiation of Europe from 10 th to 5 th millenium B.C. Warsaw, 1975.
Kozlowski S.K. Introduction to the history of Europe in early Holocene. The mezolithic in Europe. Warszawa, 1973, pp. 331-366.
Lelekov A.A. K noveishemu resheniiu indoevropeiskoi problem. Vestnik drevnei istorii. 1982, no. 3, pp. 31-37
Potekhina I.D. Naselenie Ukrainy v epokhy neolita i rannego eneolita po antropologicheskim dannym. Kyiv, 1999.
Prahistoria ziem Polskich. Paleolit i mesolit. Warszawa, 1975, vol. 1.
Rassamakin Yu.Ya. Stepi Prychornomoria v konteksti rozvytku pershykh zemlerobskykh kultur. Arkheolohiia. 2004, no. 2, pp. 3-26.
Rimantene R.K. Paleolit i mezolit Litvy. Vilnius, 1971.
Telehin D.Ya. Neoliticheskie mogilniki mariupolskogo tipa. Kyiv, 1991.
Vasiliev I.B. Khvalinskaia eneoliticheskaia kultura Volgo-Uralskoi stepi. Voprosy arkheologii Povolzhia. Samara, 2003, iss. 3, pp. 61-99.
Wieckowska H. Outline of the Division of cultures of the Polish Mesolithic. The mesolithic in Europe. Warsawa, 1973, pp. 595-612.
Zalizniak L.L. Finalnyi paleolit i mezolit kontynentalnoi Ukrainy. Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2005, iss. 8.
Zalizniak L.L. Finalnyi paleolit Pivnichnoho-Zakhodu Skhidnoi Evropy. Kyiv, 1999.
Zalizniak L.L. Kulturno-istorychni provintsii Ukrainy u pervisnu dobu. Arkheolohiia. 2006, no. 3, pp. 3-15.
Zalizniak L.L. Mezolit Yugo-Vostochnogo Polesia. Kyiv, 1984.
Zalizniak L.L. Mezolit zakhodu Skhidnoi Evropy. Kamiana doba Ukrainy. Kyiv, 2009, iss. 12.
Zalizniak L.L. Mezolitychni pamiatky typu Tatsenky-Kudlaivka. Arkheolohiia. 1976, iss. 20, pp. 60-66.
Zalizniak L.L. Narysy starodavnoi istorii Ukrainy. Kyiv, 1994.
Zalizniak L.L. Naselenie Polesia v mezolite. Kyiv, 1991.
Zalizniak L.L. Okhotniki na severnogo olenia Ukrainskogo Polesia v epokhu finalnogo paleolita. Kyiv, 1989.
Zalizniak L.L. Peredistoriia Ukrainy X-V tys. do n. e. Kyiv, 1998.
Zalizniak L.L. Rudoostrivska mezolitychna kultura. Arkheolohiia. 1978, iss. 25, pp. 12-21.
Zalizniak L.L. Starodavnia istoriia Ukrainy. Kyiv, 2012.
Zalizniak L.L. Vid sklaviniv do ukrainskoi natsii. Kyiv, 1997.
Zaliznyak L. The late mesolithic and neolithic subbase of Indo-Europeans. The Indo-Europeanization of Nothern Europe. Vilnus, 1994, p. 32.
Zaliznyak L. The late mesolithic subbase of the Ukrainian Neolithic. Beyond Balkanization (Baltic-Pontic Studies). 1998, vol. 5, pp. 120-145.
Zaliznyak L.L. Mesolithic forest hunters in Ukrainian Polessye. Oxford, 1997.
Zaliznyak L.L. The primary population of East European North according to archaeology data. The Roots of Peoples and Languages of Northern Eurasia IV. Oulu, 2002, pp. 301-317.
Zaliznyak L.L. Ukraine and the Problem of the Indo-European Original Motherland. Arkhaeology in Ukraine. Kyiv; Ostin, 2005.
Переглядів анотації: 696 Завантажень PDF: 292
Номер
Розділ
Статті
