Населення Київського Подолу давньоруської доби
Ключові слова:
Київ, давньоруський час, антропологія, краніологія
Анотація
У статті аналізується краніологічний матеріал з поховань ХІ—ХІІ ст. на Київському Подолі. Морфологія черепів чоловіків та жінок, які мешкали у Нижньому місті досліджується у колі хронологічно близьких груп міського та сільського населення з довколишніх та віддалених територій. Використані міжгруповий порівняльний типологічний аналіз і методи багатовимірної статистики.
Посилання
Alekseev, V. P., Debetz, G. F. 1964. Kraniometriia. Metodyka antropologicheskih issledovanii. Moskva: Nauka.
Alekseeva, T. I. 1973. Etnogenez vostochnyh slavian. Moskva: Izd-vo MGU.
Velikanova, M. S. 1975. Paleoantropologiia Prutsko-Dnestrovskogo mezhdurechiia. Moskva: Nauka.
Debetz, G. F. 1948. Paleoantropologiia SSSR. TIE: Novaia seriia. Vol. 4. Moskva; Leningrad: Izdatelstvo Moskovskogo universiteta.
Dolzhenko, Yu. V. 2014. Antropolohichnyi sklad davnoruskoho Chernihova. Istorychna antropolohiia ta bioarkheolohiia Ukrainy, 1. Kyiv: IA NANU, p. 49-84.
Diachenko, V. D. 1993. Antropologichnyi sklad Kyieva i yioho okolytsi. In: Tolochko, P. P. (ed.). Starodavnii Kyiv. Kyiv: Naukova dumka, p. 151-166.
Zinevich, G. P. 1967. Ocherki paleoantropologii Ukrainy. Kyiv: Naukova dumka.
Ivakin, V. H. 2008. Khrystyianski pokhovalni pamiatky davnoruskoho Kyieva. Kyiv: КІТ.
Kozak, A. D. 2000. Novyie materialy iz srednevekovyh slavianskih mogilnikov Podneprovia (Grigorovka, Buchak). In: Alekseeva, T. I. (ed.). Narody Rossii: ot proshlogo k nastoiashchemu. Antropologiia. Ch. 2. Moskva: Staryi Sad, p. 243-260.
Kozak, A. D. 2005. Drevnerusskoe naselenie Grigorovki po materialam mogilnika. In: Petrashenko, V. A. Drevnerusskoe selo po materialam poselenii u s. Grigorovka. Kyiv: Akademperiodyka.
Kozak, O. D. 2010. Kyiany kniazhoi doby. Bioarkheolohichni studii. Kyiv: Akademperiodyka.
Kozak, O., Ivakin, V. 2012. Mohylnyky Kyiivskoho Podolu ХI-ХIII st. za danymy paleoantropolohichnykh doslidzhen. Funekalia Lednickie. 14. Poznan.
Kozak O. D., Potekhina, I. D. 2002. Meshkantsi ‛Hrada Volodymyra’ za danymy antropolohiii. Arheologia, 1, p. 113-129.
Litopys … 1989. Litopys Ruskyii za Ipatiivskym spyskom. Translation Makhnovets, L. Kyiv: Dnipro.
Orlov, R. S., Moczia, M. P., Pokas, P. M. 1985. Issledovanie letopisnogo Yurieva na Rosi i ego okrestnostei. In: Tolochko, P. P. (ed.). Zemli Yuzhnoi Rusi v ІX-XIV vv. Kyiv: Naukova dumka, p. 30-62.
Pokas, P. M. 1988a. Srednevekovoie naselenie srednego Podeseniia po dannym antropologii. In: Tolochko, P. P. (ed.). Chernigov i ego okruga v ІX-XІІІ vv. Kyiv: Naukova dumka, p. 118.
Pokas, P. M.1988b. Antropologicheskaia kharakteristika pogrebenii. In: Maksimov, E. V., Petrashenko, A. V. Slavianskie pamiatniki u s. Monastyrek na Srednem Dnepre. Kyiv: Naukova dumka, p. 136-138.
Pokas, P. M. 2019. Antropolohichna kharakterystyka serii cherepiv z rozkopok u misti Putyvl. In: Sukhobokov, O., Yurenko, S. Davnii Putyvl. Kyiv; Sumy: Universytetska knyha, p. 316-334.
Rudych, T. O. 2003. Antropolohichnyi sklad naselennia pivnichnykh raioniv Ukrainy X-XIII st. (pravyi bereh Dnipra). Vita antiqua, 5-6, p. 202-214.
Rudych, T. O. 2005. Antropolohichni materialy z rozkopok mohylnyka davnoruskoi doby po vul. K. Patorzhynskoho, 14. AVU 2003-2004 rr. Kyiv, p. 420-424.
Rudych, T. O. 2008. Do pytannia pro antropolohichnyi sklad naselennia Livoberezhnoi Ukrainy davnoruskoi doby (za materialamy mohylnyka na okolytsi m. Pereiaslava-Khmelnytskoho. Naukovi zapysky z ukrainskoi istorii, 20, p. 96-103.
Rudych, T. A. 2011. K voprosu ob antropologicheskom sostave naseleniia drevnerusskogo goroda (po materialam iz raskopok Galicha). Vestnik antropologii, 19, p. 182-200.
Rudych, T. O. 2014. Naselennia Serednoho Podniprovia I-II tysiacholittia za materialamy antropolohii. Kyiv: IA NANU.
Rudych, T. O. 2016. Antropolohichnyi material z mohylnyka davnioruskoi doby Luka (Kuchar). Arheologia, 1, p. 42-52.
Rudych, T. O. 2020. Antropolohichnyi material iz rozkopok mohylnyka davnoruskoi doby bilia s. Kozarovychi. In: Potiekhina, I. D. (ed.). Istorychna antropolohiia ta bioarkheolohiia Ukrainy, 2. ‛Vid trypillia do kozachchyny’. Kyiv: IA NANU, p. 78-91.
Salyvon, I. I. 1971. Kraniolohichna kharakterystyka seredniovichnoho naselennia m. Novohrudka. Materialy z antropolohii Ukrainy, 5, p. 92-110.
Sankina, S. L 2004. Antropologiia srednevekovogo naseleniia Russkogo Severa (X-XIV v). In: Kozintsev, A. G. (ed.). Paleoantropologiia, etnicheskaia antropologiia, etnogenez. K 75-letiiu I. I. Gohmana. SPb: MAERAN, p. 83-107.
Chesnis, G. A. 1990. Mnоgomernyi analiz antropologicheskikh dannykh kak sredstvo resheniia problem vydeleniia baltskikh plemennykh soiuzov v epokhu zheleza (preimushchestvenno na territorii Litvy). In: Denisova, R. Ya. (ed.). Balty, slaviane, pribaltiiskie finny. Ethnogeneticheskie protsessy. Riga: Zinatne, p. 9-27.
Margaryan, A., Lawson, D.J., Sikora, M. et al. 2020. Population genomics of the Viking world. Nature, 585, р. 390-396. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2688-8.
Martin R. 1928. Lehrbuch der Anthropologie. Jena.
Rösing, F., Schwidetzky, I. 1977. Vergleichend-statistische Untersuchungen zur Anthropologie des frühen Mittelalters (500-1000 n.Ch). Homo, 28, p. 65-115.
Rösing F., Schwidetzky I. 1981.Vergleichend-statistische Untersuchungen zur Anthropologie des Hochmittelalters (1000-1500 A. D.). Homo, 32., H. 4, p. 211-251.
Alekseeva, T. I. 1973. Etnogenez vostochnyh slavian. Moskva: Izd-vo MGU.
Velikanova, M. S. 1975. Paleoantropologiia Prutsko-Dnestrovskogo mezhdurechiia. Moskva: Nauka.
Debetz, G. F. 1948. Paleoantropologiia SSSR. TIE: Novaia seriia. Vol. 4. Moskva; Leningrad: Izdatelstvo Moskovskogo universiteta.
Dolzhenko, Yu. V. 2014. Antropolohichnyi sklad davnoruskoho Chernihova. Istorychna antropolohiia ta bioarkheolohiia Ukrainy, 1. Kyiv: IA NANU, p. 49-84.
Diachenko, V. D. 1993. Antropologichnyi sklad Kyieva i yioho okolytsi. In: Tolochko, P. P. (ed.). Starodavnii Kyiv. Kyiv: Naukova dumka, p. 151-166.
Zinevich, G. P. 1967. Ocherki paleoantropologii Ukrainy. Kyiv: Naukova dumka.
Ivakin, V. H. 2008. Khrystyianski pokhovalni pamiatky davnoruskoho Kyieva. Kyiv: КІТ.
Kozak, A. D. 2000. Novyie materialy iz srednevekovyh slavianskih mogilnikov Podneprovia (Grigorovka, Buchak). In: Alekseeva, T. I. (ed.). Narody Rossii: ot proshlogo k nastoiashchemu. Antropologiia. Ch. 2. Moskva: Staryi Sad, p. 243-260.
Kozak, A. D. 2005. Drevnerusskoe naselenie Grigorovki po materialam mogilnika. In: Petrashenko, V. A. Drevnerusskoe selo po materialam poselenii u s. Grigorovka. Kyiv: Akademperiodyka.
Kozak, O. D. 2010. Kyiany kniazhoi doby. Bioarkheolohichni studii. Kyiv: Akademperiodyka.
Kozak, O., Ivakin, V. 2012. Mohylnyky Kyiivskoho Podolu ХI-ХIII st. za danymy paleoantropolohichnykh doslidzhen. Funekalia Lednickie. 14. Poznan.
Kozak O. D., Potekhina, I. D. 2002. Meshkantsi ‛Hrada Volodymyra’ za danymy antropolohiii. Arheologia, 1, p. 113-129.
Litopys … 1989. Litopys Ruskyii za Ipatiivskym spyskom. Translation Makhnovets, L. Kyiv: Dnipro.
Orlov, R. S., Moczia, M. P., Pokas, P. M. 1985. Issledovanie letopisnogo Yurieva na Rosi i ego okrestnostei. In: Tolochko, P. P. (ed.). Zemli Yuzhnoi Rusi v ІX-XIV vv. Kyiv: Naukova dumka, p. 30-62.
Pokas, P. M. 1988a. Srednevekovoie naselenie srednego Podeseniia po dannym antropologii. In: Tolochko, P. P. (ed.). Chernigov i ego okruga v ІX-XІІІ vv. Kyiv: Naukova dumka, p. 118.
Pokas, P. M.1988b. Antropologicheskaia kharakteristika pogrebenii. In: Maksimov, E. V., Petrashenko, A. V. Slavianskie pamiatniki u s. Monastyrek na Srednem Dnepre. Kyiv: Naukova dumka, p. 136-138.
Pokas, P. M. 2019. Antropolohichna kharakterystyka serii cherepiv z rozkopok u misti Putyvl. In: Sukhobokov, O., Yurenko, S. Davnii Putyvl. Kyiv; Sumy: Universytetska knyha, p. 316-334.
Rudych, T. O. 2003. Antropolohichnyi sklad naselennia pivnichnykh raioniv Ukrainy X-XIII st. (pravyi bereh Dnipra). Vita antiqua, 5-6, p. 202-214.
Rudych, T. O. 2005. Antropolohichni materialy z rozkopok mohylnyka davnoruskoi doby po vul. K. Patorzhynskoho, 14. AVU 2003-2004 rr. Kyiv, p. 420-424.
Rudych, T. O. 2008. Do pytannia pro antropolohichnyi sklad naselennia Livoberezhnoi Ukrainy davnoruskoi doby (za materialamy mohylnyka na okolytsi m. Pereiaslava-Khmelnytskoho. Naukovi zapysky z ukrainskoi istorii, 20, p. 96-103.
Rudych, T. A. 2011. K voprosu ob antropologicheskom sostave naseleniia drevnerusskogo goroda (po materialam iz raskopok Galicha). Vestnik antropologii, 19, p. 182-200.
Rudych, T. O. 2014. Naselennia Serednoho Podniprovia I-II tysiacholittia za materialamy antropolohii. Kyiv: IA NANU.
Rudych, T. O. 2016. Antropolohichnyi material z mohylnyka davnioruskoi doby Luka (Kuchar). Arheologia, 1, p. 42-52.
Rudych, T. O. 2020. Antropolohichnyi material iz rozkopok mohylnyka davnoruskoi doby bilia s. Kozarovychi. In: Potiekhina, I. D. (ed.). Istorychna antropolohiia ta bioarkheolohiia Ukrainy, 2. ‛Vid trypillia do kozachchyny’. Kyiv: IA NANU, p. 78-91.
Salyvon, I. I. 1971. Kraniolohichna kharakterystyka seredniovichnoho naselennia m. Novohrudka. Materialy z antropolohii Ukrainy, 5, p. 92-110.
Sankina, S. L 2004. Antropologiia srednevekovogo naseleniia Russkogo Severa (X-XIV v). In: Kozintsev, A. G. (ed.). Paleoantropologiia, etnicheskaia antropologiia, etnogenez. K 75-letiiu I. I. Gohmana. SPb: MAERAN, p. 83-107.
Chesnis, G. A. 1990. Mnоgomernyi analiz antropologicheskikh dannykh kak sredstvo resheniia problem vydeleniia baltskikh plemennykh soiuzov v epokhu zheleza (preimushchestvenno na territorii Litvy). In: Denisova, R. Ya. (ed.). Balty, slaviane, pribaltiiskie finny. Ethnogeneticheskie protsessy. Riga: Zinatne, p. 9-27.
Margaryan, A., Lawson, D.J., Sikora, M. et al. 2020. Population genomics of the Viking world. Nature, 585, р. 390-396. https://doi.org/10.1038/s41586-020-2688-8.
Martin R. 1928. Lehrbuch der Anthropologie. Jena.
Rösing, F., Schwidetzky, I. 1977. Vergleichend-statistische Untersuchungen zur Anthropologie des frühen Mittelalters (500-1000 n.Ch). Homo, 28, p. 65-115.
Rösing F., Schwidetzky I. 1981.Vergleichend-statistische Untersuchungen zur Anthropologie des Hochmittelalters (1000-1500 A. D.). Homo, 32., H. 4, p. 211-251.
Переглядів анотації: 543 Завантажень PDF: 346
Опубліковано
2021-06-14
Номер
Розділ
Статті
